ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΠΤΕΡΟ ΤΑΫΓΕΤΟΥ - ΝΕΡΑΪΔΟΒΟΥΝΑ - ΜΥΣΤΡΑΣ

του Γιάννη Κοφινά

Η διαδρομή αυτή αρχίζει από το πέτρινο τουριστικό περίπτερο στο ανώτερο σημείο της διαδρομής Σπάρτης-Καλαμάτας. Εκεί πολλά χρόνια είναι κατασκευασμένο και παρέχει διαμονή σε δωμάτια, με παραδοσιακή κουζίνα και με φόντο τη θέα της κορυφογραμμής του Ταϋγέτου. Από εκεί ξεκινά αρχικά για 2χλμ άσφαλτος, μέχρι τις κατασκηνώσεις, και συνεχίζει μέχρι τα Πηγάδια. Υπάρχει διακλάδωση για την Μάνη στα δεξιά, αργότερα πάλι προς την Καλαμάτα από το Ελαιοχώρι. Επίσης πριν τα Πηγάδια συνεχίζει πάλι δεξιά για Αλτομυρά και Σωτηριάνικα. Από τις κατασκηνώσεις αριστερά υπάρχει χωματόδρομος που αρχικά ανηφορίζει και μετά κατεβαίνει ανάμεσα στα πανύψηλα και ολόισια πεύκα, που δείχνουν όλο το μεγαλείο του δάσους του Ταϋγέτου.

Έτσι αφήνουμε πίσω τις περιοχές που ο άνθρωπος μπορεί να απολαύσει και να εκμεταλλευτεί, τα πάμπλουτα αυτά δάση, είτε με το υλοτομικό κέντρο της Αρτεμισίας είτε με το κατασκηνωτικό κέντρο για την νεολαία, ακόμα και για περισσότερες απολαύσεις στο τουριστικό περίπτερο για κάθε διερχόμενο. Ο χωματόδρομος φτάνει σε λιβάδια και στάνες, οπότε εδώ αρχίζει πλέον διαδρομή καθαρά πεζοπορική, αναζήτηση παρθένας φύσης, ενώ τα πεύκα τα υποδέχονται και ελάτινες ζώνες.

Αρχίζουμε το μονοπάτι αριστερά, ανηφορικά με κατεύθυνση ανατολική. Αρχηγός στη διαδρομή αυτή η Σούλα, η σύζυγος του Λεωνίδα Παπαδόπουλου του προέδρου του Ε.Ο.Σ. Καλαμάτας. Στις πλαγιές, ανάμεσα στα δέντρα του δάσους, ανεβαίνουμε μέχρι που βρισκόμαστε σε λούκι ανηφορικό, που οδηγεί ψηλότερα. Όταν αυτό τελειώσει βρίσκουμε μονοπάτι που οδηγεί ευκρινέστατα προς τις λάκες ενώ διαπιστώνουμε ότι βρισκόμαστε πλέον στην ημιαλπική ζώνη. Από ψηλά, αργότερα, αγναντεύουμε την αρχή της αλπικής ζώνης και από κάτω η λάκα με τις χιονούρες, που είναι υπολείμματα του χιονιού που παρέμεινε αφού έλειωσαν από τους νοτιάδες και τις βροχές του φθινοπώρου.

Ήταν τα πρώτα χιόνια που παρέμειναν περιμένοντας τα επόμενα του χειμώνα. Δίνουν όμως όμορφο φόντο στο πλάνο μας, ασπρίζοντας τις αναβαθμίδες από την παλαιότερη ενασχόληση των κατοίκων της περιοχής. Μια μεγάλη χιονούρα είναι στο κέντρο της λάκας και έχει εγκατασταθεί καταμεσής στη λούτσα, που πότιζε με τα λιωμένα χιόνια τα γίδια της περιοχής στη καλοκαιρινή εγκατάστασή τους, εδώ στα ολοδρόσερα λιβάδια γεμάτα αγριολούλουδα και βότανα. Ήδη επισημαίνουμε τις πρώτες ρίζες τσαγιού που, παρόλο εκτός εποχής, μοσχοβολάει φθινοπωριάτικα.

Ανεβαίνοντας απέναντι από τη λάκα διαπιστώνουμε ότι βρισκόμαστε σε υψηλό οροπέδιο. Εδώ πλέον δεν υπάρχουν δέντρα και το τοπίο είναι ολόγυμνο και η πορεία βατή σε λιβάδια. Στο τέλος του οροπεδίου υπάρχει μεγάλο κατέβασμα, είναι χαράδρα στα Γουβιά, που χωρίζει τον ορεινό αυτόν όγκο που περπατήσαμε με τον κύριο υψηλό όγκο της Νεραϊδοβούνας ακριβώς απέναντί μας. Αρχίζουμε την αρκετά κεκλιμένη πλαγιά με προσοχή για την καταπόνηση των γονάτων που δέχονται την πίεση του βάρους μας. Τα βουνά, μας αγκαλιάζουν στο λάκωμμα αυτό. 

Δεξιά διακρίνεται το σκληροτράχηλο Τραγοβούνι με τους ανάγλυφους ασβεστολιθικούς γκρεμούς, ενώ βόρεια στα αριστερά μας διακρίνεται η Ξεροβούνα προς τον βόρειο Ταΰγετο. Οι δυο πλαγιές, χάνοντας το υψόμετρο, φιλοξενούν έλατα, πεύκα και κέδρους και στα χαμηλά πάλι πλούσιο χώμα και αναβαθμίδες με πεζούλες από την παλαιότερη ανθρώπινη διαμόρφωση του εδάφους.

Πιο πέρα συναντάμε στη βάση της ρεματιάς, θέση Γουβιά, το καλύβι, το παλαιό πρωτόγονο αλώνι απαραίτητο για την συγκομιδή της σοδειάς, ώστε να μεταφερθεί η ζωοτροφή αλλά και ο επιούσιος της χειμωνιάτικης διατροφής. Τι άλλο από φορτία μουλαριών με ζουλίτσα, ορεινό πεντανόστιμο σιτάρι, και από κριθάρι για τα ζούδια. Γιατί όχι και για κριθαρένια παξιμάδια και ακόμα και την παρασκευή του πεντανόστιμου τραχανά εκεί στη στάνη με το ολόφρεσκο και παχύ καλοκαιρινό γάλα. Μια ανάσα, αφού αρχίζει η επανάκτηση στην άλλη απότομη πλαγιά του υψομέτρου, που χάσαμε σε όλη αυτή τη διαδρομή των τεσσάρων ωρών.

Ο ορεινός όγκος εδώ ακόμα πιο ψηλός, περισσότερο σκληρός. Πλακούρες με βαθιές αυλακώσεις, από την υδατοδιαλυτότητα, αλλά και πέτρες που όσο ανεβαίνουμε τόσο πληθαίνουν και δυσκολεύουν την πορεία. Πολλές υποχωρούν, άλλες δημιουργούν μικρές σάρρες που προσπαθούμε να τις παρακάμπτουμε. Τακτικά κοντοστεκόμαστε για μια βαθιά ανάσα για να πέσει ο ρυθμός της αναπνοής και της κυκλοφορίας. Κάποιος δίνει κουράγιο, αφού πολλοί ορειβάτες το συνηθίζουν να λένε «όσο δυσκολότερα και ψηλότερα τόσο περισσότερη αμοιβή μας περιμένει». Τα μέλη του ΕΟΣ Καλαμάτας και του Πεζοπορικού είναι πλέον διάσπαρτα στην απότομη πλαγιά, αφού εδώ δείχνει και η προετοιμασία το φθινόπωρο και η αποκατάσταση της φυσικής κατάστασης από τη χαλάρωση του καλοκαιριού.

Είναι 1.00μμ και μετά από πέντε ώρες πορείας φτάνουμε στη πρώτη κορυφή της τρίκορφης Νεραϊδοβούνας. Η χιονούρα της κορυφογραμμής ξεκουράζει την πορεία αποσβαίνοντας τον κραδασμό του βηματισμού. Η θέα απεριόριστη από τις δύο πλευρές της οροσειράς καθώς η ανάβαση οδηγεί στην κορυφή στο κολωνάκι. Μια νέα ανάταση ψυχής, μια νέα κατάκτηση κορυφής. Το αγέρι έρχεται παγωμένο και τα μπουφάν δείχνουν την χρησιμότητά τους. Το μεσημεριανό φαγητό αναπλήρωση των δυνάμεων για την κάθοδο.

Η θέα προς όλο τον ορίζοντα είναι θείο δώρο, μια απόλαυση απεραντοσύνης. Επάνω σε μια τεράστια κορυφογραμμή, του απλωμένου Ταϋγέτου, από την Αρκαδία μέχρι βαθιά τη Μεσόγειο θάλασσα. Από τη μια η Μεσσηνία και από την άλλη η Λακωνία με τον Πάρνωνα αντίπερα, και κάτω την Λακεδαίμονα ο επικείμενος προορισμός. Το βαρόμετρο δεν θέλει να μας χαρίσει αρκετές τέτοιες στιγμές και η απεραντοσύνη της ματιάς διακόπτεται με το χαμήλωμα της βαριάς συννεφιάς και ομίχλης που διαδέχεται το σκηνικό. Θαρρείς πως το βουνό μας περίμενε να μας γνωρίσει από εκεί τη μαγεία του τοπίου, ανεβασμένοι στη κορυφή αυτή.

Οι πολύχρωμες φιγούρες των ορειβατών αρχίζουν πλέον την κάθοδο, στην απότομη ανατολική πλαγιά της Νεραϊδοβούνας, μια χαράδρα μας αγκαλιάζει και πάλι, και οι πλαγιές ορθώνονται γύρω μας. Χαμηλότερα μας υποδέχεται η ρεματιά, αργότερα τα πρώτα δέντρα της ημιαλπικής ζώνης. Πιο κάτω ένα δασάκι με ολοδρόσερα ελατάκια μας οδηγεί στη πρώτη κρυστάλλινη πηγή μετά από τόσες ώρες. Είναι το χάρισμα της ανατολικής πλευράς του Ταϋγέτου, αφού οι γεωλογικές του πλάκες διοχετεύουν τα υπόγεια νερά στις χαράδρες και από εκεί στα περιβόλια της Λακεδαίμονας και στον Ευρώτα. Μετά την πηγή το μονοπάτι χάνεται στη πυκνή βλάστηση. Η πορεία αναγκαστική στη ρεματιά. Αναλαμβάνω την εξερεύνηση της διαδρομής μπροστά από τα προσβάσιμα σημεία, είτε δεξιά είτε αριστερά της απότομης αυτής χαράδρας.

Το απόσκιο, η βαριά συννεφιά, η ώρα περνά, η κούραση μας κυριεύει και η ψυχολογία αναπάντεχα κατεβαίνει σε χαμηλά επίπεδα. Για κάποιες στιγμές χανόμαστε και συμβουλευόμαστε τον χάρτη της διαδρομής. Αυτός μας υπόσχεται σε λίγο κάποιο χωματόδρομο. Με το σούρουπο αυτός μας οδηγεί σε μονοπάτι διαδρομής με πράσινο χώμα. Είναι μια σπουδαία δουλειά, με την φροντίδα του ΕΟΣ Σπάρτης, για τον ανατολικό Ταΰγετο. Ευτυχείς, με το σούρουπο, βρισκόμαστε στη γραφική αλλά εγκαταλειμμένη Ταϋγέτη. Τα νερά τρέχουν από τις βρύσες και από τις πηγές, ενώ ο χουχουλιός προμηνύει την νύκτα που μόλις σχεδόν έφτασε.

Τα αναμμένα φώτα και ο πολιτισμός προδίδονται και πάλι, δείχνοντας τη διάσπαρτη Σπάρτη και τα χωριά της Λακωνίας. Η άσφαλτος μας υπόσχεται λίγα χιλιόμετρα ακόμη, ενώ το παλιό καλντεριμένιο μονοπάτι μας υποδεικνύει πορεία μιας ώρας ακόμη. Η κούραση μας οδηγεί στη πρώτη επιλογή και μερικοί πηδάνε στη καρότσα ενός βοσκού που κατεβαίνει για τον Μυστρά, αφήνοντας τα γίδια να ξεκουραστούν στο μαντρί τους.

Πράγματι σε λίγο τα ταβερνάκια του Μυστρά μας υποδέχονται με πλούσια περιποίηση, ενώ τα πιάτα διαδέχονται το ένα πίσω από το άλλο και γεμίζουν τα τραπέζια. Ο ανδριάντας του Παλαιολόγου, στημένος στη πλατεία, μας στέλνει πίσω σε ιστορικές μνήμες, διδάσκοντας τον αγώνα για την λευτεριά, το πολυτιμότερο αγαθό της ζωής του ανθρώπου.

Αναπάντεχα το λεωφορείο θα δεχτεί το βάρος των σακιδίων μας αλλά και εμάς για την επιστροφή στη τσιμεντένια πρωτεύουσα, μετά από την 11ωρη πορεία της διάσχισης της Νεραϊδοβούνας.