Αγαπητοί φίλοι, γνωρίζετε τους στενούς δεσμούς που με δένουν με την ευρύτερη περιοχή του Δήμου Νιάτων και τους κατοίκους της. Από μικρός μεγάλωσα στην όμορφη κωμόπολη των Μολάων. Εκεί και μάλιστα στο κουρείο του πατέρα μου γνώρισα τόσους καλούς ανθρώπους από την περιοχή μας. Ακόμη περισσότερο μεγάλωσα και συναναστράφηκα με πολλά παιδιά της ηλικίας μου που ήταν συμμαθητές μου στο γυμνάσιο - λύκειο Μολάων και μαζί τους διαμόρφωσα το χαρακτήρα μου. Θυμάμαι καλά από την Απιδιά την Παπαδάκη, από τα Νιάτα το Θοδωρή Ζώταλη, την Αφροδίτη Μοίρα, τον Γιάννη Κωστάκη, τον Βασίλη Σπανό, από τον Αη Δημήτρη τον Πέτρο Μπατσάκη, Γιάννη Γεωργαντώνη και τον Γιώργο Κώστα. Με τον Γιώργο που γίναμε και κουμπάροι και λάδωσα με λάδι Μολαΐτικο την όμορφη και πολύ καλή Τζενούλα.

Τελευταία θέλοντας να εκπληρώσω ένα μεγάλο μου όνειρο δηλαδή την εξερεύνηση των έγκοιλων φαινομένων της γης μας στην επαρχία Επιδαύρου Λιμηράς έγινα μέλος και εκπαιδεύτηκα στη σχολή σπηλαιολογίας του ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΞΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ ΟΜΙΛΟΥ (ΣΠ.ΕΛ.Ε.Ο.). Παλαιό και ιδρυτικό μέλος του ΣΠΕΛΕΟ ο καθηγητής Ιάκωβος Καρακωστανόγλου φίλος προσωπικός του Μιχάλη Δούνια από την Κρεμαστή είχε οργανώσει αποστολή στην περιοχή εξερευνώντας πολλά σημεία και βάραθρα. Ήδη από το 1970 ένα Σάββατο πρωί ζήτησε άδεια από την αστυνομία να εξερευνήσει την τρύπα του «Ταράτσα». Δεν του εδόθη άδεια και την άλλη μέρα Κυριακή πρωί πίνοντας καφέ με το Μιχάλη Δούνια και άλλα παιδιά σε καφενείο του Άη Δημήτρη, γύριζε συμπτωματικά η ομάδα με τα παιδιά που κατέβηκαν και έβγαλαν τα οστά των πεσόντων από την τρύπα του «Ταράτσα». Το πολυσυζητημένο αυτό βάραθρο και μετέπειτα η τρύπα του «Βοριά» ήταν και η μεγάλη αφορμή για μένα να εξασκηθώ στη τεχνική των σπηλαιολογικών σχοινιών ώστε να είναι εφικτή και η πρόσβασή μου σε τέτοια δύσκολα σπήλαια.

Έτσι λοιπόν οργανώνοντας την πρώτη αποστολή πέρσι τον Ιούλιο την ημέρα του μεγαλύτερου καύσωνα που γνώρισε η πατρίδα μας με 47°C τα παιδιά του ΣΠ.ΕΛ.Ε.Ο. επέλεξαν ως πρώτη εξερεύνηση την τρύπα του «Ταράτσα» τιμώντας την περιοχή σας και αμέσως την ίδια μέρα το μεσημέρι την τρύπα του «Βοριά». Αργότερα μετά από πολλές αποστολές το αρχείο του ΣΠ.ΕΛ.Ε.Ο. εμπλουτίστηκε με αρκετά καλό σπηλαιολογικό υλικό. Εκτός από αυτό μερικά παιδιά από την περιοχή γνωρίστηκαν μαζί μας και έτσι δημιουργήθηκε και ομάδα στην περιοχή μας.

Το Μάϊο ο Γιάννης Γεωργαντάκης οδήγησε στη Μακριά Λάκκα το Γιώργο Μάκρη, Γιάννη Κυριακάκη και Τζάκα Παναγιώτη. Αποτέλεσμα ήταν η πολύ καλή και ενδιαφέρουσα εξερεύνηση του σπηλαίου «των Αυγών». Με αφορμή όλα αυτά, αποτέλεσμα ήταν να συσφιχτούν τόσο πολύ οι σχέσεις μας με την περιοχή και να προκύψει συνεργασία με τους συλλόγους του Αγίου Δημητρίου και να συμμετάσχουμε ενεργά στην εκδήλωση ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 1999 με πολλές και ενδιαφέρουσες εξερευνήσεις και προβολή του σπηλαίου «των Αυγών» και της Τρύπας του «Βοριά».

Οι σπηλαιολόγοι από την περιοχή μας και από την Αθήνα γνώρισαν τις νόστιμες γκόγκες, το τυρί «Ζάρακα», το κρασί της περιοχής και ιδιαίτερα τη ζεστή σας φιλοξενία. Όποτε μου δίνεται η ευκαιρία και από τις σελίδες της τόσο πολύτιμης εφημερίδας σας να σας εκφράσω Θερμές Ευχαριστίες. Ιδιαίτερα μάλιστα και στον κ. Νικόλαο Μοίρα για την παραχώρηση του σπιτιού του στους σπηλαιολόγους. Έτσι γράφτηκε μια χρυσή σελίδα πραγματικά στην ιστορία της Σπηλαιολογίας. Μετά από λίγο καιρό φιλοξενηθήκαμε και στο πολιτιστικό τριήμερο των Νιάτων όπου εκεί συμμετείχαμε σε μια ακόμη πολύ καλή εκδήλωση με προβολή των σπηλαίων και του έργου μας. Αφορμή αυτής ήταν και η γνωριμία με τον Περικλή Σάκαρη που η νεανική του φλόγα για τη Σπηλαιολογία και η αγάπη του για τα σπήλαια έχει να δώσει πολλούς καρπούς και μεγάλο έργο για την περιοχή.

Πριν από λίγες ημέρες στις 23/10/99 πήρα άδεια επίσκεψης, για τα βάραθρα τρύπα της «Μαριώς» στα Κουπιά και «αερότρυπα» στην Αγία Παρασκευή Νιάτων, από το Υπουργείο Πολιτισμού Διεύθυνση Σπηλαιολογίας και Παλαιοανθρωπολογίας και θα ήθελα από εδώ να ευχαριστήσω ακόμη μια φορά την προϊσταμένη Δρ. Βασιλοπούλου Βιβή για την υποστήριξή της στο έργο μας.

Με τον Περικλή εξερευνήσαμε την τρύπα της «Μαριώς» κατεβαίνοντας με 32μ. σχοινί στην πρώτη διάκλαση 64 μέτρων μήκους και αμέσως μετά με 12μ. σχοινί στην επόμενη από κάτω διάκλαση 79 μέτρων μήκους. Το σπηλαιοβάραθρο είναι πολύ μεγάλο και παρουσιάζει σπηλαιολογικό ενδιαφέρον διότι συνεχίζει ακόμη με άλλο βάραθρο και χρειάζεται παραπέρα προσπάθεια.

Παρατηρούμε έντονα νεροφάγωμα, διότι συγκεντρώνει τα νερά από τις λάκκες, τα οποία οδηγούνται στα έγκατα της γης. Το νερά είχαν παρασύρει και είχαν διασκορπίσει μερικά οστά ανθρώπων: Παρατηρούμε σε ένα σημείο οστά λεκάνης και ποδιού και τρία άρβυλα, άλλο οστό κάτω γνάθου, πιο κάτω κομμάτι κρανίου και πιο κάτω άλλο ένα άρβυλο. Τα 4 άρβυλα φανερώνουν την πτώση 2 ανθρώπων στο βάραθρο αυτό. Βγάζοντας σλάιντς έκανα προβολή και ενημέρωσα τον ΣΠ.ΕΛ.Ε.Ο. Μόλις εχθές έλαβα το 114 φύλλο της εφημερίδας σας και διάβασα με πολύ ενδιαφέρον ότι έχει δημιουργηθεί επιτροπή ανέγερσης μνημείου στην περιοχή.

Γνωρίζουμε όλοι μας ότι τα βάραθρα από αρχαιότατων χρόνων οι άνθρωποι τα χρησιμοποιούσαν για διάφορους λόγους.

Έτσι συναντάμε τον Καιάδα όπου ερίφθησαν για λόγους ευγονίας από τους αρχαίους Σπαρτιάτες ανάπηρα παιδιά ή άρρωστοι που θα ήταν επικίνδυνο να κολλήσουν με επικίνδυνες αρρώστιες τους συνανθρώπους τους. Σε άλλα όπως στον Αραμπατζή στον Γέρακα οι κάτοικοι έριχναν τα ζώα (αραμπάδες) με ευθανασία επειδή ήταν γέρικα τραυματισμένα ή άρρωστα. Σε άλλα όπως την τρύπα της «Μαριώς» από ατύχημα το 1926 η άτυχη Μαρία κόβοντας σύκα από τη συκιά στην άκρη του βαράθρου έπεσε εκεί και σκοτώθηκε. Πάρα πολλές φορές όμως τα βάραθρα τα χρησιμοποιούσαν οι άνθρωποι σαν ομαδικούς τάφους για την ταφή των νεκρών ανθρώπων μετά από διάφορες μάχες.

Μετά τις μέχρι τώρα αποστολές και εξερευνήσεις στην περιοχή παρατηρήσαμε σε πολλά βάραθρα οστά ανθρώπων π.χ. στην τρύπα του «Βοριά» στο Κάρκανο πάνω στα Πακάγια ή όπως πρόσφατα στην τρύπα της «Μαριώς» και αλλού. Έτσι λοιπόν και στο Δήμο Μολάων και στο Δ. Ζάρακα και στο Δ Νιάτων, αλλά και σχεδόν σε όλη την Ελλάδα συναντάμε παρόμοια φαινόμενα. Σύμφωνα λοιπόν με τα παραπάνω και επειδή υπάρχει μια πολύ μεγάλη προσπάθεια στην περιοχή της επαρχίας Επιδαύρου Λιμηράς από τον ΣΠ.ΕΛ.Ε.Ο. και από τα μέλη της επαρχίας και από τα μέλη της Αθήνας, καταγράφοντας μέχρι στιγμής 75 σπηλαιοβάραθρα και έχουμε υπόψην ακόμη άλλα 95 από αναφορές υπό εξερεύνηση και δεν είναι μόνο αυτά, αλλά θα ήθελα να σταθούμε λίγο στο σημείο αυτό.

Μήπως θα έπρεπε υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού που είναι η κύρια και αρμόδια υπηρεσία στον τόπο μας, αλλά και των άλλων αρμόδιων παραγόντων της περιοχής μας όπως της Νομαρχίας Λακωνίας, της Ιεράς Μητροπόλεως Μονεμβασιάς και Σπάρτης και ειδικότερα των Δημοτικών Αρχών της Επ. Επιδ. Λιμηράς να ξεκινήσει μια πρωτοβουλία, όπου θα βρεθεί ένα καίριο σημείο π.χ. στη γέφυρα της Απιδιάς.

Εκεί όπου από την μια πλευρά είναι η είσοδος και του Δ. Νιάτων αλλά και της υπόλοιπης Ε.Ε. Λιμηράς και είναι και σημείο μεγάλης διέλευσης και πρακτικά εφικτό να ανάβει οποιοσδήποτε εύκολα ένα κερί υπέρ των πεσόντων. Και από την άλλη μεριά είναι το σημείο όπου έγινε μια από τις σημαντικότερες μάχες που οι πατεράδες όλων μας ενωμένοι έδωσαν ένα μεγάλο χτύπημα στον κατακτητή της πατρίδας μας και όχι μόνο, γιατί με την αφορμή εκείνη στην μάχη ο στρατιωτικός διοικητής της Αθήνας των Γερμανών έδωσε την εντολή της σφαγής 100 πατριωτών μας στη Λακωνία και 200 στην Καισαριανή οπότε έκλαιγε και δεν ξεχνά όλη η Ελλάδα, αλλά δεν πρέπει να ξεχάσουν και οι επόμενες γενιές.

Αυτό σας τα αναφέρουμε επαναλαμβάνοντάς τα χωρίς να θέλουμε να σας κουράσουμε άλλο διότι σα σπηλαιολόγοι έχουμε αναλάβει μια αποστολή για την ευρύτερη περιοχή της επαρχίας, αλλά συχνά συναντούμε λείψανα συνανθρώπων μας που δεν είχαν την ευκαιρία εκεί που βρίσκονται να τους θυμιάσει με λίγο λιβάνι κανείς. Επίσης είναι πολύ λεπτή η θέση όταν αντικρίζουμε αυτό το φαινόμενο και θα το αντικρίζουν και οι επόμενες γενιές των σπηλαιολόγων. Πρέπει να μην ξεχνάμε και ότι είμαστε και εμείς άνθρωποι με κάθε ευαισθησία, αθλητές αλλά και φυσιολάτρες με σκοπό να θαυμάσουμε τα φαινόμενα αυτά της φύσης που έχουν για όλους μας αρκετό ενδιαφέρον από πλευράς γεωλογίας, βιολογίας αλλά και ιστορίας.

Τέλος όποια και αν είναι η απόφασή σας θέλω να σας μεταφέρω το ενδιαφέρον των παιδιών του ΣΠ.ΕΛ.Ε.Ο. και του ίδιου του προέδρου Βρούτση Βαγγέλη και τη συμπαράσταση στις προσπάθειές σας και όταν χρειαστεί θα είμαστε και πάλι κοντά σας για να προσφέρουμε τις υπηρεσίες μας.

Επίσης θέλω να δώσω τα συγχαρητήριά μου στην εφημερίδα σας που είμαι από πολύ καιρό συνδρομητής σας και προσφέρει τόσα πολλά στον τόπο σ' όλους τους Συλλόγους και τους ανθρώπους που ακούραστα διαθέτουν το είναι τους για ευημερία, πρόοδο και πολιτισμό.

Με πολύ εκτίμηση
Γιάννης Κοφινάς