ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΟΥ ΓΚΙΟΤΣΑΛΗ

του Γιάννη Κοφινά

Και πάλι Χριστούγεννα………………Μεγάλη γιορτή. Το πρωί στην εκκλησία. Είναι σπάνια άλλωστε τέτοια τιμή για την πόλη των Μολάων, αφού σε λίγα μέρη όπως τα Σπάτα Αττικής και η Σαϊδόνα του Ταϋγέτου τιμούν την γέννηση του Χριστού. Ο κόσμος ντυμένος στα Χριστουγεννιάτικα χαιρετίζει τους εορταζόμενους. Η βροχή των ημερών με νοτιάδες και υγρασία σπρώχνουν σε υποχώρηση τα χιόνια που έπεσαν πριν λίγες μέρες.

Έχουν περάσει ώρες από το χειμερινό ηλιοστάσιο και η γη από την απόμακρη θέση της, στην ελλειψοειδή τροχιά της γύρω από τον ήλιο, επανέρχεται πλέον. Θυμίζει τη νύφη που κάνει βόλτες γύρω από την εκκλησία, την ώρα του γάμου της. Το δελτίο καιρού έχει δείξει στροφή του ανέμου από τα ΒΔ. Η 25^η Δεκεμβρίου είναι, από τα πανάρχαια χρόνια, καθορισμένη ως γέννηση του θεού Ήλιου. Είναι μια μέρα που υπόσχεται ηλιοφάνεια, που θα την ακολουθήσουν πολλές άλλες όπως και οι αλκυονίδες κ.λ.π.

Η κ. Ντίνα έχει στρώσει το Χριστουγεννιάτικο τραπέζι με γαρδουμπάκια και άλλους μεζέδες, χριστόψωμο έργο τέχνης, μέχρι μακαρούνες και σαμουσάδες με αμύγδαλα από το κτήμα. Ο μπάρμπα Χρήστος γεμίζει τα ποτήρια να τον χαιρετήσουμε, υπερήφανος για το αποτέλεσμα του φετινού βαρελιού από τους ροδίτες του. Τα στομάχια μας βαραίνουν γρήγορα, το γεύμα φτάνει στο τέλος του. Η ατμόσφαιρα δείχνει να έχει αλλάξει και ο ουρανός δείχνει ολοκάθαρος, αφού η τόσο μικρή μέρα έχει γείρει τον ήλιο νωρίς. «Σήκω Άκη και πάρε και τη καινούργια σου φωτογραφική μηχανή μαζί» λέω στον ανιψιό μου. «Πού θα πάτε βρε παιδιά;» «Στου Γκιότσαλη να πιούμε νερό χωνευτικό και να φέρουμε και σε σας κανένα μπουκάλι από την πηγή» τους απαντώ.

Σε λίγο το αυτοκίνητο περνάει μέσα από τα γραφικά χωριά του Δήμου Νιάτων, Απιδιά, Νιάτα, Αι Δημήτρης και ανηφορίζει το χωματόδρομο που μόλις συμπλήρωσε την εικοσαετία. Η ματιά μου πέφτει στη πλαγιά, δεξιά, και διακρίνω το εικονοστάσι και πάλι τοποθετημένο στη τρύπα του Ταράτσα. Τα κτήματα τελειώνουν πλέον, στα περισσότερα είναι μαζεμένος ο πολύτιμος αλλά λιγοστός καρπός για τη φετινή χρονιά. Τα κοπάδια βόσκουν ακόμα, ενώ σε λίγο θα αρχίσει τα άρμεγμα. Το τοπίο αγριεύει, όσο μας αγκαλιάζουν οι πλαγιές του Πάρνωνα και οι ρεματιές. Τα ανάγλυφα, ασβεστολιθικά πετρώματα και οι γκρεμοί είναι καρσικοποιημένοι και σε πολλά εμφανίζονται διακλάσεις και σπήλαια. Έχουμε φτάσει αρκετά ψηλά, τα βουνά σμίγουν και δημιουργούν ένα αδιέξοδο. Εδώ προβάλλει το παλιό χωριό, το Γκιότσαλη.

Η φύση πρασινισμένη από το φρέσκο χορτάρι, αλλά και τα φυλλοβόλα δέντρα, βελανιδιές, λεύκες, πλατάνια, ξεκουράζονται έχοντας ρίξει τα φύλλα τους ολότελα. Το ΒΔ αεράκι, έκανε και πάλι το θαύμα του λόγω της ημέρας, αφού ο ουρανός είναι καταγάλανος. Οι ακτίνες του ήλιου ροδίζουν με το πλάγιασμα του ήλιου και περνούν μέσα από τα γυμνά κλαδιά, φωτίζοντας τους τοίχους του παλιού γραφικού χωριού. Ένας σπάνιος συνδυασμός που δύσκολα συναντάμε ασβεστολιθικά τοιχία, με πανέμορφα καλοδουλεμένα αγκωνάρια από πωρόλιθο. Η φύση εδώ, έδωσε και από τα δύο πετρώματα πλούσιο υλικό αλλά και οι μαστόροι με τέχνη και μεράκι έδωσαν την αίσθηση και το κάλλος που αρμόζει στο γύρω τοπίο.

Τα νερά έχουν ξεσπάσει από παντού, αφού οι βροχές και το χιόνι γέμισαν τις υπόγειες δεξαμενές. Το κελάρυσμα του νερού, αλλά και τα κουδούνια των προβάτων, συνδυάζουν μελωδικό σκοπό, συντροφεύοντας τον περίπατό μας.

Στην είσοδο του χωριού διακρίνουμε σπίτι υπό ανακαίνιση. Ο τριώροφος ξενώνας προβάλλει με κάθε μεγαλοπρέπεια, πραγματικό αρχοντικό των παλαιότερων εποχών. Ο Αι Γιώργης, καλοσυντηρημένος, με το επιβλητικό του καμπαναριό, περιμένει κάθε άνοιξη τους κατοίκους της γύρω περιοχής. Με την ευκαιρία της ξενάγησης του ανιψιού μου, του εξιστορώ παλιές μνήμες για το λεβεντοχώρι αυτό που αποικήθηκε από Ηπειρώτες στην αρχή και μετά από Κρητικούς. Του αναφέρω για τη δράση του πρωτοπαλίκαρου του Καπετάν Ζαχαριά του Μπαρμπιτσιώτη, του Καρακίτσου. Του θυμίζω ότι από εδώ πέρασε και ο γέρος του Μοριά, ο Θόδωρος Κολοκοτρώνης.

Ανεβαίνουμε ψηλότερα στη πέτρινη βρύση, με τα μεγάλα πλατάνια. Τα νερά υπερχειλίζουν από παντού. Από εδώ το τοπίο δίνει διέξοδο στη ματιά, στο βάθος της πεδιάδας του Ευρώτα, του Λακωνικού και της Μάνης. Πίνουμε μπόλικο, κρυστάλλινο, χωνευτικό νερό. Γεμίζουμε και τα μπουκάλια, να πάρουμε μαζί μας. Το έδαφος είναι μαλακό και εύφορο στη θέση αυτή του χωριού. Σκέφτομαι ότι με λίγη προσπάθεια θα μπορούσε να αλλάξει το τοπίο, γεμίζοντας με αμπέλια, καρυδιές, πλατάνια. Άλλωστε έχουμε εισέλθει στις βροχερές χρονιές με βάση τον 11^ετη κύκλο του ήλιου και δεν πρέπει να χαθεί η ευκαιρία για δενδροφύτευση. Οι σημερινές γενιές πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες της εγκατάλειψης των τελευταίων καιρών. Οι ιστορικές μνήμες πρέπει να διαφυλάσσονται για τους επόμενους που θα έρθουν. Οι προσπάθειες των συλλόγων και των κατοίκων διαφαίνονται και δείχνουν πλέον ελπίδες για την διατήρηση αυτού του μνημειακού τόπου.

Η ώρα έχει περάσει και με βαριά καρδιά αναγκαζόμαστε να αποχωρήσουμε προς τον Αι Παντελεήμονα. Εκεί κάνουμε μια τελευταία στάση, αφήνοντας τη ματιά μας να πλανιέται για λίγο ακόμα στο ειδυλλιακό τοπίο με τα σκόρπια γραφικά σπίτια του χωριού. Ξαφνικά, ένας μεγάλος λευκός δίσκος του φεγγαριού προβάλλει από το βουνό προσφέροντας νέες συγκινήσεις. Ο ανιψιός μου ενθουσιασμένος από την περιήγηση αυτή με ρωτάει « Θείε, υπάρχουν τόσο όμορφα μέρη σε άλλες χώρες όπως εδώ στην Ελλάδα;»Του απαντώ ότι υπάρχουν πολλές ομορφιές σε όλο τον κόσμο και κάθε μέρος έχει τις ιδιαιτερότητές του. Αυτό όμως που προέχει είναι το ιδιαίτερο αίσθημα που μας δίνει ο δικός μας τόπος. Άλλωστε ακόμη και ο Γιάννης Ρίτσος, που με την ποίησή του ασχολήθηκε όλος ο κόσμος, ζήτησε την ανάπαυσή του στη γενέτειρα του Μονεμβασιά.