της Ιωάννας Βούλγαρη, 1 Ιανουαρίου 2002 - φωτογραφίες Γιάννης Κοφινάς

Ήταν Πέμπτη απόγευμα στο Σύνταγμα, όταν ο Γιάννης πέρασε να μου δείξει χαρούμενος τη δημοσίευση του Ταϋγέτου στο «Ελληνικό Πανόραμα». Ο καιρός, νοτιάς, έκανε διάλειμμα από τις κακοκαιρίες του τελευταίου μήνα, σχεδόν αναποφάσιστος για την συνέχεια. «Ψάχνω παρέα να πάω στη λίμνη του Φενεού να φωτογραφίσω τη λίμνη και το μοναστήρι με χειμωνιάτικο τοπίο», μου είπε, «είσαι; πάμε και για ανάβαση στη Ντουρντουβάνα». Οι μνήμες του όμορφου βουνού, η προοπτική του χιονισμένου τοπίου και το γκρίζο παρόν της πλατείας Συντάγματος, συνετέλεσαν ώστε να πάρω σύντομα την απόφαση να τον συνοδεύσω.

Η προετοιμασία σχετικά γρήγορη, αφού τα απαραίτητα υλικά είναι πάντα έτοιμα: αρβύλες, υπνόσακος, ζεστά ρούχα, ένα γκαζάκι, σούπες, ψωμοτύρι και λίγοι ξηροί καρποί. Κατεβάζω τα κραμπόν, το πιολέ και ένα σχοινάκι από την αχρηστία τους και τους δίνω μια προοπτική ταξιδιού. Η τελευταία Παρασκευή του χρόνου μας βρίσκει να αναχωρούμε στις 9 το βράδυ από την Αθήνα με κατεύθυνση την Κορινθία. Σύντροφός μας η Φαίδρα, το καστανό χαριτωμένο κόκκερ πoυ δεν έκρυβε τη χαρά της για τη βόλτα που «μύριζε» οτι προετοιμαζόταν. Ο καιρός στεγνός αλλά κρύος, μας δημιουργεί προσδοκίες για καλές συνθήκες φωτογράφησης και ανάβασης.

Λιγοστή η κίνηση στην Εθνική οδό μέχρι το Κιάτο όπου στρίβουμε για τη Στυμφαλία. Είχαμε ακούσει για αποκλεισμό ορεινών χωριών στην Αρκαδία από πρόσφατα χιόνια και στα διόδια ρωτήσαμε για την κατάσταση του δρόμου για τον Φενεό. Μας διαβεβαιώνουν οτι είναι ανοιχτός. Ο δρόμος είναι μακρύς καθώς θα κάνουμε τον κύκλο της Ζήρειας: θα ανέβουμε από τη Στυμφαλία στο διάσελο της Καστανιάς και μετά θα κατηφορίσουμε στον κάμπο του Φενεού. Πριν ξεκινήσουμε την ανάβαση κάνουμε μια στάση στο χωριό Καλιάνοι, όπου μας ζεσταίνει η σόμπα του καφενείου και λίγος μεζές με κόκκινο κρασί. Παραμονές Πρωτοχρονιάς και τα χωριά της περιοχής είναι έρημα. Πολύ χιόνι φέτος που δυσκολεύει πολύ τις μετακινήσεις από χωριό σε χωριό, καθώς σε κάποια σημεία χιονίζει περισσότερα και τα περάσματα κλείνουν.

Καθώς παίρνουμε τις ανηφορικές στροφές για την Καστανιά, μέσα στο σκοτάδι αναγνωρίζω τα μέρη και οι μνήμες της περιοχής με μεταθέτουν στον χρόνο. Το χωριό Καρτέρι στη συμβολή των δρόμων για Καστανιά και Λαύκα, είχε πάρει το όνομά του από το καρτέρι των κυνηγών. Eίχαμε διανυκτερεύσει αρκετές φορές εδώ, στο φιλόξενο ξενώνα «Λεωνίδας», άνοιξη και χειμώνα, είχαμε ζεσταθεί στη σόμπα του καφενείου απέναντι, είχαμε αγοράσει μέλι, μήλα και καρύδια, όλα τοπικά προϊόντα των λιγοστών πλέον κατοίκων της περιοχής. Συνεχίζοντας προς τα δεξιά για την Καστανιά, η ματιά μου ψάχνει μέσα στο σκοτάδι προς τα αριστερά, τη σκιά του Ολίγυρτου, αυτού του βουνού που τόσες φορές επισκεφθήκαμε και ανεβήκαμε ξεκινώντας από τη Λαύκα, το χωριουδάκι χωμένο στην άκρη της κοιλάδας στους πρόποδες του βουνού. Θυμάμαι ακόμα τους ντόπιους στο καφενείο της πλατείας που μας έλεγαν την ιστορία της χιονοστιβάδας που έπεσε την δεκαετία του 80.

Η νοσταλγία αυξάνεται καθώς ανηφορίζουμε προς το διάσελο της Καστανιάς, όπου τα χιόνια εμφανίζονται στην άκρη του δρόμου, καθώς έχουμε πλέον ανέβει σε υψόμετρο1000μ. Μπροστά μας προς την ανατολή, κάτω από το φως του φεγγαριού, το Γερόντιον όρος (1754μ) σκιάζει τα έλατα, ενώ ακριβώς πάνω από το δρόμο στο δεξί μας χέρι, στέκεται η μικρή κορυφή 1336μ. φύλακας του διάσελου. Πριν φθάσουμε στη Καστανιά περνάμε μεγάλη ρεματιά όπου καταλήγουν τα νερά της περιοχής και όπου υπάρχει χτισμένο εδώ και δεκαετίες το σπίτι του Παπαδιονυσίου, γιατρού και βουλευτού της περιοχής. Την όμορφη αυτή ρεματιά, είχαμε ανέβει μέχρι πολύ ψηλά, μετά το χωριό, την πρώτη κιόλας φορά που είχα επισκεφθεί την περιοχή.

Από τότε, δεκατρία χρόνια πριν, οι ντόπιοι παραπονιόντουσαν για τα νερά που λιγόστευαν κάθε χρόνο και έλεγαν ότι θα χρειαζόντουσαν την δέσμευση των νερών των ποταμών για τα χωράφια τους. Ήταν τότε που ήδη βρισκόμασταν στο διάστημα της ξηρασίας του ενδεκαετούς κύκλου του ήλιου, που αποκορύφωμα είχε την μεγάλη ξηρασία το 1989. Από την αμέσως επόμενη χρονιά, το 1990, μπήκαμε πάλι σε περίοδο βροχών, στο νέο ενδεκαετή κύκλο που ολοκληρώθηκε αυτή τη χρονιά με την έξαρση που παρατηρήθηκε την άνοιξη του 2001. Μέσα στο δάσος με τα έλατα, λίγο έξω από την Καστανιά, είναι το Ξενία που εδώ και δεκαετίες παρέχει όμορφη και διακριτική διαμονή μέσα σ ένα από τα ωραιότερα ελατοδάση της Πελοπονήσου.

Είχαμε πια κατέβει στην κοιλάδα του Φενεού όπου τα μικρά ορεινά χωριουδάκια διαδέχονται το ένα τ’ άλλο: Μοσιά, Μεσινό, Γκούρα, Στενό, Φενεός, Ταρσός, Πανόραμα. Στη Γκούρα, το κεφαλοχώρι στα 930 μ υψόμετρο, υπάρχει γυμνάσιο, ειρηνοδικείο, αστυνομικό τμήμα και η αξιόλογη εκκλησία τών Ταξιαρχών σε ρυθμό Βασιλικής. Εμείς συνεχίζουμε την πορεία μας για το χωριό Φενεός και στρίβουμε αριστερά ακολουθώντας τις πινακίδες για τον αρχαιολογικό χώρο και την Μονή Αγ. Γεωργίου.

Το φεγγάρι είχε πια μεσουρανήσει όταν κατά τις μία αργά την νύχτα φθάσαμε στο οροπέδιο του Φενεού. Το αποκαλώ οροπέδιο γιατί έτσι το γνώρισα πριν από δεκατρία χρόνια όταν πρωτοπήγα στην περιοχή. Σήμερα είναι μια τεχνητή λίμνη που δημιουργήθηκε  με την κατασκευή του φράγματος από το 1994 μέχρι το Σεπτέμβρη του 1996. Συνήθως αποκαλείται λίμνη ονομάζεται όμως και λίμνη Δόξας από τον ομώνυμο ποταμό. Κατεβαίνοντας από το φορτηγάκι του Γιάννη, βρέθηκα σ ένα τοπίο πλημμυρισμένο από το ασημένιο φως του φεγγαριού που καθρεφτιζόταν στα νερά της λίμνης.

Ακριβώς απέναντί μου στην ανατολή ορθωνόταν η χιονισμένη Ζήρεια (στα σλάβικα σημαίνει βελανίδι) με την επιβλητική της κορυφή 2374μ. σε σχήμα κώνου να χαμηλώνει προς τον Προφήτη Ηλία 2257μ. ενώ πίσω της, στη γωνία, διακρινόταν η κορυφή Μικρή Ζήρεια (Ντούσιας) 2086μ. Προς τον νότο απλωνόταν ο βαρύς χιονισμένος όγκος του Χελμού με τις κοντινές κορυφές που διακρίνονται από το οροπέδιο, το Νησί 2070μ. και το Γαρδίκι 2082μ. Προς τη δύση, ακριβώς πίσω μου, στεκόταν βουβή η Ντουρντουβάνα με εμφανή τα σημάδια του φρέσκου χιονιού στα κάθετα βράχια της.

Η Ντουρντουβάνα, όρος Πεντέλεια των αρχαίων, είναι ένα μικρό βουνό που σχηματίζει μια αρκετά ψηλή κορυφογραμμή με δύο κοντινές κορυφές, τη Ντουρντουβάνα (2109μ.) και την Τριανταφυλλιά (2078μ.), παραφυάδες του Χελμού που συνδέονται μ’ αυτόν στο περίφημο Διάσελο του Κυνηγού. Τα κυριότερα χωριά της Ντουρντουβάνας είναι τα Καλύβια και ο Φονιάς. Τα δύο αυτά γειτονικά χωριά βρίσκονται πολύ κοντά στην θέση της αρχαίας Φενεού, εξ ού και η παραφθορά του Φονιά από Φενεός. Από τα Καλύβια υπάρχει δασικός δρόμος για το Διάσελο του Κυνηγού που πέφτει πίσω προς το Πλανητέρο. Σε κάποιο σημείο κοντά στο δρόμο είναι το βάραθρο του Φενεού, μια φυσική καταβόθρα συνδεδεμένη με τις αγριότητες του εμφυλίου πολέμου. από τα Καλύβια επίσης δρόμος ανεβαίνει στο διάσελο του Αη-Λιά προς Λυκούρια. Το διάσελο αυτό είναι τα νότια όρια της Ντουρντουβάνας και η αρχή του Σαϊτά.

Το τσουχτερό κρύο με επανέφερε στην πραγματικότητα καθώς με το βλέμμα και τις σκέψεις μου περιπλανιόμουνα στις γύρω βουνοκορφές που διαγραφόντουσαν κάτω από το σεληνόφως. Ξαφνικά συνειδητοποίησα οτι είχα ξαναγυρίσει στο ίδιο μέρος μετά από δεκατρία χρόνια: μόνο που τότε δεν υπήρχε λίμνη!! Σχεδόν τρέχοντας κατέβηκα μέχρι τις όχθες της λίμνης, προσπαθώντας να ζεσταθώ από τη μια και να συνειδητοποιήσω τις αλλαγές του τοπίου από την άλλη. Με ανάμικτα συναισθήματα εντυπωσιασμού από το καινούριο τοπίο και αμηχανίας από την απώλεια του γνώριμου παρελθόντος, αποφάσισα οτι αρκετές εμπειρίες έζησα για εκείνη την ημέρα και αποσύρθηκα για να αποκοιμηθώ στον πουπουλένιο υπνόσακο.

Την άλλη μέρα στις επτά το πρωί μ’ ένα ζεστό τσάι και λίγο τσουρέκι, είμασταν έτοιμοι για την φωτογράφηση. Ο ουρανός πεντακάθαρος, με το ανοιχτό εκείνο γαλάζιο χρώμα που σε προετοιμάζει να υποδεχθείς τον ήλιο που ακόμα βρίσκεται πίσω από τα βουνά. Ο αέρας παγωμένος και η ατμόσφαιρα διαυγής. Οι προσδοκίες μας είχαν δικαιωθεί: οι συνθήκες ήταν τέλειες. Αυτό όμως που ζήσαμε ήταν πέρα από κάθε προσδοκία. Το παιχνίδι του ήλιου με τα στοιχεία της φύσης είναι μια μαγεία, χωρίς αρχή και σίγουρα χωρίς τέλος. Οι πλαγιές της Ζήρειας, σκοτεινές ακόμα, καθρεφτίζονται στα νερά της λίμνης και το αεράκι που φυσά αρκετά εκείνη την ώρα αναστατώνει τους αντικατοπτρισμούς τους σαν να ανυπομονεί να βγει ο ήλιο για να γίνουν πιο όμορφες.

Καθώς ο ήλιος ανατέλλει, ο χιονισμένος όγκος της ροδίζει και ένα απαλό συννεφάκι στολίζει την κορυφή. Τα νερά της λίμνης αντανακλούν τα ρόδινα χρώματα, το συννεφάκι απλώνεται, αραιώνει για να χαθεί κάπου πίσω από μια αόρατη σε μας χαράδρα. Τα ψαθιά γίνονται χρυσαφιά και λαμπυρίζουν ανάμεσα στον ήλιο και το νερό. Ταυτόχρονα η απότομη, βραχώδης κορυφή της Ντουρντουβάνας πίσω μας, γίνεται ένα παιχνίδι του ρόδου με φόντο τον γαλανό ουρανό: τα σκοτεινά βράχια μωβίζουν, τα χιόνια ανάμεσά τους αντανακλούν το ρόδινο φως. Τα σκοτεινά έλατα που στολίζουν όλη την άγρια πλαγιά, εμφανίζονται κατάλευκα να κατεβαίνουν σιωπηλά μέχρι τις άκρες των βράχων.

Ο Γιάννης, ενθουσιασμένος, τρέχει πάνω κάτω να προλάβει την πορεία του ήλιου στα βουνά, στο νερό και στον αέρα. «Γράφει το φως, αυτό είναι φωτογραφία» μου είχε πεί. Κρύβεις τον ήλιο πίσω από τον κορμό του δένδρου και παρατηρείς πως οι χρυσές ακτίνες του ήλιου διαθλώνται στα λεπτά του κλαδιά, πώς περνάνε στα ξεχασμένα λιγοστά του φύλλα, πώς το χρώμα του κορμού του ζεσταίνεται στην παγωνιά. Αλλάζουμε φιλμ, μπαίνουμε στο φορτηγάκι και συνεχίζουμε την φωτογράφηση από τα υπόλοιπα σημεία της λίμνης.

Λίγο πριν την γέφυρα του φράγματος στην άκρη του δρόμου που οδηγεί δεξιά για το μοναστήρι του Αγ. Γεωργίου, ένα μπαζωμένο σημείο του δρόμου μου τραβά την προσοχή και πλησιάζω. Η καρδιά μου σφίγγεται. Η παλιά πηγή που είχε χτισθεί το 1977 με τις τρεις βρύσες και που δίπλα της είχαμε κατασκηνώσει πριν από δεκατρία χρόνια, δεν κυλάει πια. Μπαζωμένη μέχρι τη μέση, τα κανάλια της σπασμένα, υποφέρει βουβή, παρατημένη, χαμένη κι αυτή μέσα στις αναμνήσεις της. Πόσοι επισκέπτες άραγε έσκυψαν κοντά της για να δροσιστούν τις ζεστές μέρες του καλοκαιριού και πόσοι ξαπόστασαν πλάι της στους ξύλινους πάγκους για να φάνε και να ξεκουραστούν; Όμορφη η λίμνη, σκέφθηκα, αλλά πιο όμορφη ήταν η πηγή. Ας είναι. Παίρνουμε λίγο νερό από την υπερχείλιση που τρέχει σαν ποτάμι και συνεχίζουμε.

Στον δρόμο μας άλλο ένα μνημείο που κινδύνεψε από τα νερά της λίμνης. Το Παλαιομονάστηρο, το πρώτο μοναστήρι που χτίσθηκε στο οροπέδιο τον 14^ο αιώνα, εγκαταλείφθηκε αργότερα όταν η τότε φυσική λίμνη κατέκλυσε την περιοχή.. Μοναχικό και σιωπηλό, το Παλαιομονάστηρο αφιερώθηκε το 1991 στον Αγ Φανούριο μετά από απαίτηση των ντόπιων, ώστε να μην μένει αλειτούργητο. Μετά την κατασκευή του φράγματος το εκκλησάκι περιτριγυρίσθηκε από τα νερά και σήμερα προσεγγίζεται μόνο με τα πόδια, αφού ο δρόμος που χτίσθηκε για την προσπέλασή του έχει διαβρωθεί. Ίσως σε λίγα χρόνια να προσεγγίζεται με βάρκα ή σχεδία…

Έχουμε πια περάσει το φράγμα και είμαστε στην αντίθετη πλευρά της λίμνης με θέα τον Χελμό και την Ντουρντουβάνα. Τα νερά της λίμνης, πιο ήρεμα από αυτή τη πλευρά, αντανακλούν τέλεια τα δασωμένα βουνά, τις χιονισμένες κορυφές, τους χρωματισμούς των δένδρων, τα ηλιόλουστα ψαθιά, τα σκιασμένα φύλλα. Η ομορφιά του τοπίου είναι τόσο έντονη και ποικίλη που ζαλίζεσαι και μουδιάζεις. Αφήνεσαι στα παιχνίδια της φύσης και συμμετέχεις σ’ αυτά μόνο με τον θαυμασμό. από την άκρη του δρόμου βλέπουμε ένα λευκό σταυρό να προεξέχει από τα νερά και να καθρεφτίζεται σ’ αυτά. Είναι ένα μικρό εικονοστάσι δίπλα στον παλιό δρόμο, που καλύφθηκε κι αυτό από τα νερά του φράγματος. Η παρέμβαση του ανθρώπου είναι πασιφανής…

Ήρθε επιτέλους η ώρα για την ανάβαση στη Ντουρντουβάνα. Καθώς αλλάζουμε εξοπλισμό και ετοιμάζουμε τα σακίδια, σκέφτομαι πώς, ύστερα από τόσα χρόνια, η προσμονή και η αγωνία πριν από κάθε ανάβαση είναι η ίδια. Είναι άραγε η συγκίνηση για την αντάμωση με κάτι καινούριο κάθε φορά; Είναι η αίσθηση οτι γυρίζεις πάλι πίσω σ έναν αγαπημένο, όμορφο κόσμο που δεν μπορείς να ζεις καθημερινά αλλά αισθάνεσαι οτι είναι ο βιότοπός σου; Μήπως τέλος είναι η πρόκληση των δυσκολιών του βουνού και της φύσης που σε κάνουν κάθε φορά πιο δυνατό; Η απάντηση είναι μάλλον ένας ξεχωριστός συνδυασμός όλων αυτών για τον καθένα μας.

Ξεκινάμε από την δυτική πλευρά της λίμνης ακολουθώντας μια πάροδο του παραλίμνιου δρόμου με κατεύθυνση νοτιοδυτική. Περνάμε μέσα από περιφράξεις και ανάμεσα σε πεζούλια που σηματοδοτούν κτήματα. Το χιόνι είναι πολύ φρέσκο και σχηματίζει βαριές τούφες στα κλαδιά των ελάτων που μετακινούνται καθώς διαβαίνουμε πλάι τους και πέφτουν μαλακά στη γη ή στη πλάτη μας! Σε κάποια σημεία όπου ο αέρας είναι πιο κρύος και η πλαγιά πιο σκιερή, το χιόνι πρόλαβε να παγώσει και μικρά παγάκια κρέμονται από τις βελόνες. Η λεπτή μυρωδιά του ελάτου απαλύνεται περισσότερο από τον λεπτό παγωμένο αέρα και το χιόνι, τόσο που είναι σχεδόν ανεπαίσθητο. Η Φαίδρα, ελεύθερη πλέον να εξερευνήσει, τρέχει μέσα στο χιόνι ακολουθώντας μυρωδιές γνώριμες σ’ αυτήν.

Συνεχίζοντας το μονοπάτι βγαίνουμε σε ρεματιά την οποία ακολουθούμε από δεξιά, αλλάζοντας όχθη ανάλογα με την δυσκολία. από την δεξιά όχθη ανεβαίνουμε την πλαγιά και τραβερσάρωντας βγαίνουμε σε χιονισμένα λιβάδια, όπου βρίσκουμε τα κόκκινα ορειβατικά σημάδια. Αυτά σε λίγη ώρα μας οδηγούν σε μαντρί με πανοραμική θέα σε όλη τη λίμνη, την κοιλάδα του Φενεού, τη Ζήρεια, τη λίμνη και το μοναστήρι του Αγ. Γεωργίου. Σταματάμε για λίγο ανάμεσα στους κομμένους κορμούς των δένδρων, κάποιοι από τους οποίους έχουν γίνει ποτίστρες για τα πρόβατα. Το νερό έχει παγώσει και δεν σπάει ούτε με το πιολέ. Αγναντεύουμε το τοπίο με τις έντονες αντιθέσεις του λευκού με το βαθύ γαλάζιο και η ματιά μας κυλάει πάνω στη κορυφογραμμή της Ζήρειας και χάνεται στα σύννεφα. Η χαμηλή θερμοκρασία μάς συνεφέρει και συνεχίζουμε το μονοπάτι που διασταυρώνεται με τον δασικό δρόμο. Εκεί υπάρχουν τρεις δεξαμενές νερού και σε μία από αυτές ένα βέλος αριστερά δείχνει την κατεύθυνση για το Διάσελο του Κυνηγού.

Από το σημείο αυτό και πάνω η Ντουρντουβάνα φαίνεται πλέον δίπλα μας. Τα χιονισμένα έλατα σαν σκούρες πινελιές σε άσπρο φόντο χαρίζουν κίνηση στη βαριά πλαγιά. Από μακριά φαίνεται το χιόνι που πέφτει καθώς ο αέρας που περνά ανάμεσα στα έλατα τα ελαφραίνει, ρίχνοντας το χιόνι από τα φορτωμένα κλαδιά τους. Είναι σαν να βλέπεις άσπρα, διάφανα πέπλα να ξετυλίγονται μπροστά σου κι ύστερα να χάνονται. Όλα αυτά σε μια σιγή, όπου διακρίνονται μόνο το πέρασμα του ανέμου και ο απαλός ήχος του χιονιού καθώς πέφτει. Αυτή η αίσθηση της τελειότητας, της αγνότητας, της απόλυτης ομορφιάς, πιστεύω οτι υπάρχει μόνο στα βουνά. Όπως επίσης και αυτή η αίσθηση της ελευθερίας της ψυχής, που δεν περιορίζεται από τίποτα, αλλά αντίθετα νοιώθει οτι βρίσκει τον προορισμό της διαμέσου της φύσης και τείνει να γίνει ένα με το σύμπαν και τον Θεό.

Με τις σκέψεις αυτές προχωρούσα βουλιάζοντας όλο και περισσότερο μέσα στο φρέσκο χιόνι, όπου πλέον το μονοπάτι χανόταν συνεχώς και δεν ξέραμε πλέον τι ήταν αυτό που πατούσαμε: θάμνοι, πέτρες, βράχια, κλαδιά; «Το μονοπάτι δυσκολεύει πολύ» λέει ο Γιάννης, «κι αν συνεχίσουμε δεν θα προλάβουμε να φωτογραφίσουμε το μοναστήρι με φως». Καθώς αποφασίζουμε την επιστροφή, η κορυφή της Ντουρντουβάνας σκεπάζεται από ένα μπαμπακένιο σύννεφο που σκούραινε τις σκιές του καθώς έπεφτε πίσω από τη πλαγιά. Φαίνεται σαν ταραχή ηφαιστείου… Αποχαιρετισμός, σκέφτομαι, σφίγγω το σακκίδιο και αρχίζω την κατάβαση μέσα σε μισό μέτρο χιόνι.

Για να αποφύγουμε το βύθισμα βγαίνουμε έξω από το μονοπάτι, με τη Φαίδρα να οδηγεί. Συνειδητοποιούμε ξαφνικά οτι ακολουθούμε ένα μονοπάτι που έχει ανοιχθεί όχι από τα δικά μας βήματα, αλλά από κάποιο μεγάλο ζώο. «Οπλές αγριογούρουνου», αναφωνεί ο Γιάννης, αφού τις εξετάζει. Το ζώο ήταν τόσο βαρύ μέσα στο χιόνι που άνοιξε λούκι ολόκληρο, όχι μόνο οπλές. Η Φαίδρα με την οξεία όσφρηση το είχε ανακαλύψει. Ακάθεκτη, ακολουθούσε τη πορεία του μεγάλου ζώου που πήγαινε παράλληλα στο ορειβατικό μονοπάτι. Σε κάποιο σημείο έστριβε προς τα πάνω. Εμείς ακολουθήσαμε την παράλληλη πορεία βγαίνοντας σύντομα στον δασικό δρόμο απ’ όπου με ταχείς ρυθμούς φθάσαμε στο φορτηγάκι.

Το μοναστήρι του Αγ. Γεωργίου βρίσκεται σ’ έναν εξώστη της λίμνης, περιβεβλημένο από φυλλοβόλο δρυόδασος που δίνει άλλο χρώμα στην περιοχή αφού εδώ έχει πλέον υποχωρήσει η ζώνη των κωνοφόρων. σύμφωνα με την επιγραφή στο εξωτερικό του ναού, χτίσθηκε το 1643 αλλά ανακαινίσθηκε από τα θεμέλια λόγω πυρκαγιάς το 1754. Υπήρξε σταυροπηγιακό, δηλαδή αδούλωτο και ελεύθερο, δεσποζόμενο κατευθείαν από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, στο οποίο σαν γνώρισμα υποταγής έστελνε κάθε χρόνο μια οκά κερί! Ο ναός ρυθμού Βασιλικής είναι στην μέση της αυλής και περιτριγυρίζεται από τριώροφο συγκρότημα κελιών που κάνουν επιβλητικό το μοναστήρι. Ολόκληρος ο ναός είναι εικονογραφημένος με θαυμάσιες τοιχογραφίες από τον ζωγράφο Παναγιώτη από τα Ιωάννινα, όπως αναφέρεται, το 1762-68. Το τέμπλο ξυλόγλυπτο με παραστάσεις από την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη, σκαλίστηκε το 1762 και χρυσώθηκε από τον ίδιο ζωγράφο.

Στη δυτική πλευρά του ναού, πίσω από τον πρόναο, υπάρχει καταπακτή από την οποία με ξύλινη σκάλα ανεβαίνουμε στο Κρυφό Σχολειό. Τα απότομο σκαλοπάτια της στενής σκάλας και οι ανισόπεδες ξύλινες πλάκες του δαπέδου μας δημιουργούν επιπλέον συγκίνηση για τον χώρο που βρισκόμαστε. Μπροστά μας σ’ ένα δωμάτιο 2Χ3 με τριγωνική οροφή, υπάρχουν ακόμα ο πίνακας και οι πάγκοι που τα σκλαβωμένα ελληνόπουλα μάθαιναν για την πατρίδα και την ιστορία τους από τους αγωνιστές μοναχούς.

Πριν από την Επανάσταση του 1821, ο Ηγούμενος Ναθαναήλ ήταν μυημένος στην Φιλική Εταιρεία και είχε μυήσει με τη σειρά τους πολλούς μοναχούς, κληρικούς και οπλαρχηγούς και είχε προετοιμάσει την ορεινή Κορινθία για τον Αγώνα. Από το μοναστήρι του Αγ. Γεωργίου Φενεού, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης προσπαθούσε να συγκεντρώσει τα ελληνικά στρατεύματα για να αντισταθεί στον Ιμπραήμ. Η σύγχρονη ιστορία του εμφυλίου δεν άφησε δυστυχώς ανέγγιχτο το μοναστήρι αυτό, και οι μνήμες από τις αγριότητες στο βάραθρο του Φενεού είναι ακόμα νωπές.

Ανεβαίνουμε στον χώρο υποδοχής, όπου ο πάτερ Γεννάδιος μας κερνά γλυκό τριαντάφυλλο από ειδικές ποικιλίες με αρωματικές ροδιές των κήπων του μοναστηριού. Αγναντεύοντας από το μπαλκόνι την πανοραμική θέα σε όλο τον κάμπο, βλέπουμε την Ντουρντουβάνα, να κλείνει από τον καιρό εκεί όπου λίγες ώρες πριν ζούσαμε από κοντά βουτηγμένοι στο χιόνι. Ο ήλιος έπεφτε και μαζί του έπεφτε και η θερμοκρασία. Αποχαιρετήσαμε το μοναστήρι με τα γαλάζια μπαλκόνια, τη κόκκινη σκεπή και τα ψηλά χαγιάτια, κάτω από το γλυκό φως του ηλιοβασιλέματος.

Πίσω στο φορτηγάκι αλλάζουμε στεγνά ρούχα, φτιάχνουμε μια ζεστή σούπα και επιστρέφουμε στο σημείο που ξεκινήσαμε αυτή τη μαγευτική μέρα, περιμένοντας την ανατολή της Πανσελήνου. Η λίμνη απλώνεται μπροστά μας με το εκκλησάκι στη μέση της να φαίνεται σαν μια παραφυάδα του ορεινού όγκου της Ζήρειας. Τα σύννεφα αλλάζουν γρήγορα μορφές και σκιές, σαν να βιάζονται να μπουν στη θέση τους μέχρι να ανατείλει το φεγγάρι. Τελικά ησυχάζουν σε μια οριζόντια, φαρδιά, πυκνή λωρίδα που απλώνεται πάνω από τη Ζήρεια και χάνεται πίσω της. Η αγωνία του Γιάννη κορυφώνεται «Δεν πιστεύω να έχω κάνει λάθος! Που είναι;» «Νάτο», του απαντώ, «ανατέλλει!».

Τις στιγμές εκείνες ένοιωσα οτι θα ήθελα να ήμουν ζωγράφος για να μπορέσω να αποδώσω την τελειότητα των χρωμάτων, των σκιών και των αντικατοπτρισμών της μαγευτικής αυτής εικόνας που βλέπαμε. Το σύννεφο άλλαζε χρώματα από ρόδινα σε μωβ, σε ασημένιο, ενώ παράλληλα άλλαζαν και οι χρωματισμοί της λίμνης. Τα δάχτυλά μου πονούσαν από το κρύο καθώς τα έβγαζα από τα γάντια για να προσαρμόζω και να οπλίζω τη μηχανή μου. Η τελειότητα και η ομορφιά που έβλεπα μπροστά μου με είχαν αφήσει άφωνη.

Τότε σκέφθηκα οτι ούτε ο καλύτερος ζωγράφος ούτε ο καλύτερος φωτογράφος δεν θα μπορέσει ποτέ να αναπαραστήσει αυτή τη μαγεία που βλέπαμε, την απερίγραπτη με λόγια. Αυτή είναι η πραγματική δύναμη της φύσης και η ομορφιά της θα υπάρχει μέσα μας για πάντα, σε μάς τους τυχερούς που ήμασταν εκεί, μάρτυρες της μαγείας της Πανσελήνου. Ο χρόνος που έφευγε μάς αποχαιρετούσε με τα δώρα του, που εμείς δεχθήκαμε, έτσι απλά, στεκάμενοι ένα βράδυ στην όχθη της λίμνης του Φενεού.