ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΓΙΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΙ ΕΙΣ ΕΠΑΡΧΙΑΝ ΕΠΙΔΑΥΡΟΥ ΛΙΜΗΡΑΣ

Υπό Κας Άννης Πετροχείλου

ΣΠΗΛΑΙΟΝ ΜΠΑΜΠΟΛΑ (Αριθμός 1070)

Το σπήλαιον ευρίσκεται Β.Δ. του χωρίου ΒΡΥΣΗ της Κοινότητος Κυπαρισσίου, επαρχίας Επιδαύρου Λιμηράς, επί της ανατολικής πλευράς του όρους Μπάμπολα, εις ύψος 350 περίπου μέτρων υ.ε.θ. και ακριβώς εις την τοποθεσίαν Πανώβρυση.

ΙΣΤΟΡΙΚΟΝ
Ως μοι ανεκοινώθη, το σπήλαιον εγνώριζεν προ τριακονταετίας ο ποιμήν Χρίστος Ασημάκη Μπουλαμάτσης, ο οποίος αφηγήθη εσχάτως περί του εσωτερικού του εις τον κ. Σπ. Βασιλείου, εργολάβον. Ο τελευταίος ούτος, επισκεφθείς το σπήλαιον και διαπιστώσας τουριστικήν αυτού αξίαν, απηυθήνθη εγγράφως εις τας Δημοσίας Αρχάς υποδείξας συγχρόνως και την ανάγκην εξερευνήσεως του παρ’ ειδικού σπηλαιολόγου. Ταυτοχρόνως, ιδίαις δαπάναις, εξησφάλισε την είσοδον δια λιθοκτιστού οικίσκου και κικλιδωτής θύρας.

Κατόπιν των ενεργειών τούτων, η Κοινότης Κυπαρισσίου εζήτησεν δι’εγγράφου της παρά της Ελληνικής Σπηλαιολογικής Εταιρίας την διάθεσιν ειδικού σπηλαιολόγου, διαθέτουσα τας δαπάνας κινήσεως και διαμονής του εις την υπό μελέτην περιοχήν. Η Ελληνική Σπηλαιολογική Εταιρία ανέθεσεν την σχετικήν εντολήν εις την γράφουσαν.

Η εξερεύνησις επραγματοποιήθη την 21ην Μαϊου 1960, τη βοηθεία του κ. Σπ. Βασιλείου, ευγενώς προσφερθέντος, και τη πολυτίμω συνδρομή κατοίκων της περιοχής, διατεθέντων υπό της Κοινότητος.

ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΙΣ
 Η προσπέλασιςτου σπηλαίου γίνεται δια του χ. ΒΡΥΣΗ, δι’ανηφορικής ατραπού και πορείας 0030 ώρας επί ανωμάλου εδάφους, βραχώδους υφής. Η ατραπός καταλήγει εις την είσοδον του σπηλαίου.

ΠΕΡΙΟΧΗ
Ολόκληρος η περί το σπήλαιον περιοχή είναι βραχώδης, αλλά με πλουσίαν δασικήν βλάστησιν, κυρίως εκ ξυλοκερατέας.

ΤΟ ΣΠΗΛΑΙΟΝ
Το σπήλαιον Μπάμπολα αποτελείται από δύο ορόφους εκ τεσσάρων θαλάμων έκαστος. Η είσοδός του είναι στόμιον διαστάσεων 1 Χ 0,80 με κατακόρυφον βάθος 3,5 μ. Ακολουθεί πλουσίως διακοσμημένος διάδρομος με ωραιοτάτους σταλακτίτας δια των οποίων έχουσι εισχωρήσει αι ρίζαι των άνωθεν αυτού φυομένων θάμνων, προσδίδουσαι πρωτότυπον διάκοσμον.

Το δάπεδον του διαδρόμου εκ φυτοχώματος είναι αρκετά κατωφερικόν με διαστάσεις μήκος 12,5 μ. πλάτος από 2 – 4 μ. και ύψος οροφής περί το τέλος 7μ. Κατά μήκος ταύτης υπάρχει κόγχη. Εις το κέντρον του διαδρόμου, δεξιά, και εις μίαν εσοχήν υπάρχει οστούν βοός συγκεκολλημένον με σταλακτιτικήν ύλην.

Εις το τέλος και αριστερά του διαδρόμου δι’ αποτόμου καταβάσεως ενός μέτρου εισερχόμεθα εις θάλαμον, κομψώτατα διακοσμημένον με σταλακτίτας και σταλαγμίτας. Αι διαστάσεις του είναι μήκος 8μ. πλάτος 6μ. και ύψος 4,5 μ. Αριστερά και προς το τέλος του θαλάμου τούτου ευρέθησαν οστά αιγός.

Εις το τέλος του θαλάμου, δεξιά, εις ύψος ενός μέτρου, ανερχόμεθα επί σταλαγμιτών και δι’ εισόδου ύψους 1,5 μ. φθάνομεν εις έτερον θάλαμον 6 Χ 4 Χ 3,5. Και του θαλάμου τούτου οι τοίχοι και η οροφή είναι αρκετά διακοσμημένοι.  Τέλος, δια χαμηλής ανηφορικής εισόδου ύψους 1,20 μ. φθάνομεν εις τον τέταρτον και τελευταίον θάλαμον του άνω ορόφου του σπηλαίου. Ούτος έχει διαστάσεις 9 Χ 4 Χ 6 μ.

Εδώ ο διάκοσμος είναι πολύ διαφορετικός των προηγουμένων. Εις το δάπεδον υπάρχουσι πεσμένοι ογκόλιθοι κεκαλυμένοι με σταλακτιτικήν ύλην, ωραία διακοσμημένοι τοίχοι, και τρία στόμια προς τον κάτω όροφον. Εις περίβλεπτον θέσιν υπάρχει ωραιότατος λεπτός σταλαγμίτης ύψους 3 μ. Κάτωθεν τούτου ευρίσκεται το μεγαλύτερον στόμιον.

ΚΑΤΩ ΟΡΟΦΟΣ
Δια του μεγαλυτέρου στομίου κατερχόμεθα εις κατακόρυφον βάθος 6 μέτρων.

Ο πρώτος θάλαμος του ορόφου τούτου είναι διαστάσεων 7 Χ 5 Χ 7,5 μ. Προς τα δεξιά έχει ένα κατακόρυφον τοίχον και ένα άλλον θάλαμον εις τον οποίον εισερχόμεθα δια στενής και υψηλής σχισμής. Αι διαστάσεις τούτου είναι μήκος 5 μέτρα, πλάτος κατ’ αρχήν μεν 2 μέτρα και περί το τέλος 4 μ. με ύψος οροφής 3,5 μ.

Αριστερά του πρώτου θαλάμου ένα σύμπλεμγα από λεπτούς όσον και χονδρούς στύλους μας χωρίζει από τον επόμενον θάλαμον, μήκους 6,5 μ. πλάτους 3 και ύψους 3,5 μ. Ούτος είναι λεπτότατα διακοσμημένος. Εις το βάθος του θαλάμου τούτου, ένα συγκρότημα από λεπτούς στύλους μας εμποδίζει προς στιγμήν την περαιτέρω δίοδον, η οποία τελικώς επιτυγχάνεται με αρκετήν δυσκολίαν.

Δια μέσου σήραγγος, μήκους 3,5 μ. πλάτους 1 μ. κατ’ αρχάς, και ύψους 0,25, έρποντες, φθάνομεν εις τον τελευταίον θάλαμον διαστάσεων 4,5 Χ 4,5 Χ 4 μ. αρκετά διακοσμημένον. Εις το τέλος του θαλάμου αυτού υπάρχει καπνοδόχος μήκους 1 μ., πλάτους 2μ. και ύψους 3 μέτρων. Κατά την είσοδον της σήραγγος ευρέθησαν οστά αιγός.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΙΣ – ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ
Το σπήλαιον εκτείνεται εξ ανατολών προς δυσμάς. Έχει κατ’ ευθείαν μήκος 48 μέτρων. Το μήκος των διαδρόμων του ανέρχεται εις τα 100 περίπου μέτρα, το δε μεγαλύτερον βάθος του είναι 15,5 μέτρα.

ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΑ
Η θερμοκρασία του σπηλαίου κατά την ημέραν της επισκέψεως (21 Μαϊου) ήτο 17¨¬Κελσίου, ενώ έξω του σπηλαίου κατά την μεσημβρίαν της ιδίας ημέρας ήτο 33¨¬Κελσίου. Υγρασία 100.

ΠΑΝΙΣ
Εις το σπήλαιον ευρέθησαν DOLICHOPODA PETROCHILOSI, μη αποκλειομένων και άλλων ειδών εντόμων, καθόσον δεν έγινε ειδική έρευνα. Εντός του σπηλαίου δεν διεπιστώθη διαβίωσις νυκτερίδων.

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
Το σπήλαιον Μπάμπολα, παρά το μικρόν μέγεθος αυτού εχαρακτηρίσθη τουριστικόν αφ’ ενός μεν διότι είναι πλουσίως διακοσμημένον, αφ’ ετέρου δε διότι υπάρχει αξιόλογος σύνδρομος τουρισμός.

Τα κύρια χαρακτηριστικά τούτου είναι η Παληοχώρα με την παλαιάν και νεωτέραν ιστορίαν της, τα ερείπια και το σπήλαιον με σαφή ίχνη λατρείας, το σπηλαιοβάραθρον Μπάμπολα εις απόστασιν 128 μέτρων ΒΔ. του πρώτου, η Πανώβρυση με την πλουσίαν βλάστησίν της, το ασκληπιείον σπήλαιον παρά την Βρύσιν, τόπος αρχαίας λατρείας, τα κυκλώπεια πελασγικά τείχη, η γραφικότης της περιοχής και η ωραία αμμουδιά της. Άπαντα τα ανωτέρω τουριστικά στοιχεία συνδέονται σήμερον μεταξύ των δι’ ημιονικής οδού μετρίας καταστάσεως.

ΕΡΓΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΕΩΣ
Δια την τουριστικήν εκμετάλλευσιν του σπηλαίου απαιτείται σειρά έργων τεχνικών τα οποία δύνανται να κλιμακωθούν ως ακολούθως.

1. Διάνοιξις νέας εισόδου, κατηφορικώς, άνευ κλίμακος. Η νυν θέλει χρησιμοποιηθή δια την στέγασιν γεννετρίας μηχανής ηλεκτρικού ρεύματος.

2. Διευθέτησις διαδρόμου εκ τσιμέντου, με πλατύσκαλα όπου θα υπάρξη ανάγκη.

3. Βαθμίδες καταβάσεως εις δεύτερον θάλαμον, εκ τσιμέντου και διευθέτησις δαπέδου.

4. Λάξευσις κλιμάκων αναβάσεως.

5. Ύψωσις οροφής εκ των κάτω, διευθέτησις δαπέδου.

6. Ύψωσις οροφής εκ των κάτω.

7. Διευθέτησις δαπέδου.

8. Κλίμακες δαπέδου λαξευτές και διευθέτησις δαπέδου.

9. Διεύρυνσις στομίου και αφαίρεσις του άνωθεν αυτού βράχου, κικλίδωμα σιδηρούν ασφαλείας και κλίμας καθόδου εκ τσιμέντου.

10. Διευθέτησις δαπέδου και εισόδου εις επόμενον θάλαμον.

11. Διαπλάτυνσις εκ δεξιών της εισόδου προς την σήραγγα.

12. Ύψωσις της οροφής εκ των κάτω.

13. Διευθέτησις διόδου επιστροφής προς τον πρώτον θάλαμον.

14. Κλίμαξ σιδηρά περιστροφική ανόδου.

15. Διευθέτησις διόδου επιστροφής.

16. Διευθέτησις διόδου επιστροφής μετά κλιμάκων εκ τσιμέντου.

Άπασαι αι ανωτέρω εργασίαι προβλέπονται του ύψους των 60.000. Δεδομένου ότι και οι κάτοικοι προσφέρονται δι’ εθελοντική εργασίαν εν μέρει, υπάρχει βεβαιότης ότι το ανωτέρω ποσόν επαρκέση και δια τον ηλεκτροφωτισμόν του σπηλαίου.

ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ
Ο θρύλος θέλει τον Μπάμπολα θεριό με φτερά που έβγαιναν από το καταφύγιόν του (το σπήλαιον) και κατέβαινε στο χωριό τρώγον παληκάρια, κοπέλλες και ζώα. Η καταστροφή ήταν τρομερή και οι κάτοικοι κατέστρωσαν το ακόλουθον τέχνασμα παγιδεύσεως του θεριού.

Συνέλεξαν άφθονα φρύγανα και με αυτά εσχημάτισαν ένα μικρόν κύκλον στο κέντρον του οποίου ετοποθέτησαν υψηλόν πάσαλον, στην κορυφή του δε εκρέμασαν πρόβατον ζωντανόν. Στους γύρω θάμνους εκρύβη εις γέρων, εις μεγαλυτέραν δε απόστασιν εκρύβησαν οπλισμένοι οι νέοι. Το πρόβατο, καθώς ήταν κρεμασμένο και ζωστανό, βέλαζεν σπαρακτικά. Ο Μπάμπολας, ακούγοντας το βέλασμα κατέβηκεν από το άντρον του. Προσπαθώντας να φθάση το πρόβατον δια να το φάει δεν αντελήφθη ότι τα φρύγανα άρχισαν να καίωνται από την μεριά που είχεν ανάψη ο κρυμμένος γέρων. Ετσι τα φτερά του κάηκαν και ήταν αδύνατον πλέον να φύγη. Τότε οι νέοι που παρακολουθούσαν από μακρυά την επιτυχίαν των και την αδυναμία του θεριού να φύγει έτρεξαν και το σκότωσαν . Έτσι σώθηκε το χωριό από το φοβερό θεριό τον Μπάμπολα. Έκτοτε το όρος επί του οποίου ευρίσκεται το σπήλαιον ονομάζεται Μπαμπόλα, το δε σπήλαιον «του Μπάμπολα».

Κείμενο για την αποστολή στη Μπάμπολα του Ιωάννη Ιωάννου