Πριν από καιρό βρέθηκα με την παρέα μου στο όμορφο και γραφικό Κυπαρίσσι της Αν. Λακωνίας. Βρίσκεται κτισμένο σε μια αγκαλιά του Πάρνωνα, ανάμεσα στα Πούλιθρα και τον Γέρακα. Το τοπίο διαθέτει μια επιβλητική αγριάδα και πολύ πράσινο, καταλήγοντας στις κορφές Χιονοβούνι 1300μ., όπου αντικρίζουμε τα τελευταία έλατα του Νοτ. Πάρνωνα και φυσικά της Ελλάδας. Ολογάλανα νερά μέχρι να αγριέψουν οι άνεμοι (Β.Α. και Ν.Α., δηλ. Μελτέμι και Σορόκος), οπότε αφρίζουν και ξεσπούν πάνω στις παραλίες από άσπρα, μαύρα ή γκρι βότσαλα, κάνοντάς τα να κροταλίζουν στο μοναδικό τους σκοπό.

Την ημέρα αυτή που είναι καλοκαιρινή, το απαλό αεράκι κυματίζει τη θάλασσα και έρχεται σχετικά δροσερό, οπότε η απόφασή μας για ένα μπάνιο είναι ότι θάπρεπε. Μια ολοζώντανη απόλαυση. Η ώρα περνώντας ανοίγει την όρεξη και δεν ήταν άσχημα να αναζητήσουμε την πεντανόστιμη ψαροφαγία, ντόπια παραγωγή, από το Μυρτώο Πέλαγος.

Στο ταβερνάκι όμως προκύπτει συζήτηση για τις ομορφιές του τόπου αυτού, όπως για τα μονοπάτια στο βουνό, άλλά και για σπήλαια. Μια αναφορά για σπήλαιο επάνω στο δρόμο, μου κεντρίζει αμέσως το ενδιαφέρον. Είναι ότι πρέπει για την παρούσα στιγμή, ενώ έχει αρχίσει το σώμα να χαλαρώνει μετά το μπάνιο και το φαγητό, αφού είναι ήδη μεσημέρι. Ένα εύκολο σε πρόσβαση σπήλαιο πάνω στο δρόμο και φυσικά ολοδρόσερο για τέτοια ώρα καλοκαιρινού μεσημεριού.

Μετά από λίγο πλησιάζουμε με το αυτοκίνητο προς το Λιμάνι απέναντι στο εκκλησάκι του Αη Νικόλα. Προσέχοντας στον αύλακα του δρόμου που έχει διανοιχτεί προς το λιμάνι και συνεχίζει προς τον εγκαταλειμμένο οικισμό Κάψαλα με σκοπό τη παραπέρα σύνδεση με τα Πούλιθρα και το Λεωνίδιο, το μάτι μας πέφτει επάνω στη διανοιγμένη τρύπα. Παρκάρουμε το αυτοκίνητο και παρατηρούμε τη μικρή τρύπα που έχει προκύψει από την κατασκευή του αύλακα στην άκρη του δρόμου.

Επάνω στα σπασμένα βράχια από σκληρό ασβεστόλιθο, διακρίνονται και οι ραβδώσεις από το τρυπάνι των κομπρεσέρ για την χρήση εκρηκτικών. Η αγωνία για το αποτέλεσμα της εξερεύνησης ανεβαίνει, μην αφήνοντας ούτε ένα λεπτό για την γρήγορη προετοιμασία μας. Φόρμες, σπηλαιολογικά κράνη με καινούργιες μπαταρίες και φωτογραφικά.

Γονατίζοντας στον αύλακα και ανάβοντας το φωτιστικό, περνάω το κεφάλι μέσα στην τρύπα και παρατηρώ το πέρασμα στο σπήλαιο. Είναι ένας μικρός διάδρομος με ένα μέτρο πλάτος και βάθος γύρω στα 2,5 μέτρα. Μερικοί σταλαγμίτες στο τοιχίο προ το δρόμο κάνουν την πρόσβαση εύκολη σχετικά. Αντιστρέφοντας το σώμα, τοποθετώ πρώτα τα πόδια, μέχρι που βρίσκω τα πατήματα και σιγά σιγά το σώμα μου κατεβαίνει ώστε να πατήσω στο δάπεδο. Ο Γιώργος Μακρής με ακολουθεί και αμέσως μετά ο Γιάννης και ο Αντρέας, οι ξεναγοί μας και φίλοι από το Κυπαρίσσι.

Η οροφή είναι γεμάτη από πυκνούς σταλακτίτες και αναγκαζόμαστε σκυφτά να προχωρήσουμε. Δεξιά και κατηφορικά, λίγα μέτρα πιο κάτω, μια μεγάλη αίθουσα μας υποδέχεται, στην αρχή σκοτεινή, αλλά μετέπειτα τα φωτιστικά μας διώχνουν το σκοτάδι ώστε να μπορούμε να κάνουμε τις παρατηρήσεις μας. Ξαφνικά μερικές φιγούρες στροβιλίζουν στην υγρή και δροσερή ατμόσφαιρα του σπηλαίου. Είναι μερικές νυκτερίδες που αιωρούνται τρομαγμένες δεξιά – αριστερά, πέρα – δώθε.

Η οροφή στο ξεκίνημα της αίθουσας από την πλευρά του δρόμου είναι μια πραγματική βροχή από σταλακτίτες με πολύ πυκνή διάταξη. Στα πλαϊνά τους υπάρχουν παραφυάδες που μας θυμίζουν ακόντια πρωτόγονα. Από τις αιχμές τους οι σταγόνες στάζουν συνεχώς στο δάπεδο η μια μετά την άλλη, δείχνοντας έντονη σταγονοροή και ζωντάνια τους σταλακτίτες, οπότε δημιουργούν αντίστοιχα και πολλούς σταλαγμίτες.

Τα μάτια πλέον έχουν συνηθίσει στο σκοτεινό περιβάλλον και οι δέσμη των φωτιστικών αποκαλύπτουν χρυσές ανταύγειες σε πολλούς σταλακτίτες. Πλησιάζοντας, παρατηρούμε ότι χλωροφύκη κίτρινου χρώματος, σε συνδυασμό με την έντονη υγρασία, αντανακλούν ολόχρυσες ανταύγειες όσο πλησιάζουν τα φωτιστικά μας. Φαίνεται ότι το λιγοστό φως από την πρόσφατη διανοιγμένη τρύπα άρχισε να αποδίδει το έργο του, αφού είναι πηγή ζωής.

Το κατέβασμα της αίθουσας τελειώνει με λίμνη στο νερό, που εισήλθε από την πλευρά της θάλασσας. Η σκέψη μου πηγαίνει αρκετά πίσω, αφού είναι γνωστό ότι, λιώνοντας οι παγετώνες, η στάθμη της θάλασσας ανήλθε στα 140 μέτρα. Οι σταγόνες κατά διαστήματα διαταράσσουν τα ήσυχα νερά της λίμνης, φτιάχνοντας κύκλους στην επιφάνειά της. Οι σταλαγμίτες στο δάπεδο της λίμνης είναι πλέον νεκροί αφού έχει διακοπεί η εναπόθεση σταλακτιτικού υλικού και μελλοντικά θα αποσαθρώνονται από το νερό.

Μπροστά από τη λίμνη, μια ογκώδη κολώνα ορθώνεται προς την οροφή. Η επίπεδη επάνω επιφάνεια δείχνει ότι το έδαφος κάποια στιγμή υποχώρησε μισό μέτρο περίπου και της στέρησε το δικαίωμα να στηρίζει την οροφή του σπηλαίου.

Γνωρίζουμε ότι το νερό της βροχής μεταφέρει διοξείδιο του άνθρακος από την ατμόσφαιρα, οπότε έχει διαλυσιγενείς ιδιότητες. Με τον τρόπο αυτό διαλύει τον ασβεστόλιθο, εισχωρώντας από μικρορωγμές και συνεχίζοντας το έργο του, δημιουργεί μεγαλύτερες κοιλότητες, δηλαδή σπήλαια, καταβόθρες, υπόγεια ποτάμια κ.λ.π. Μεταφέροντας ασβεστολιθικό υλικό από τα υπερκείμενα πετρώματα, εναποθέτει στις οροφές και στα δάπεδα αυτό. Έτσι έχουμε τους σταλακτίτες και τους σταλαγμίτες, που μετέπειτα ενώνονται και δημιουργούν κολώνες.

Ρωτώντας τους φίλους μας από το Κυπαρίσσι πως ονομάζουν το σπήλαιο, δεν παίρνουμε οριστική απάντηση. Δικαιολογούν ότι είναι πρόσφατη η τρύπα από τη διάνοιξη του δρόμου. Μας μένει λοιπόν για άλλη μια φορά η υποχρέωση να βαφτίσουμε και το σπήλαιο αυτό, ώστε να καταχωρηθεί στο αρχείο των εξερευνήσεων. Ψάχνοντας κάποιο χαρακτηριστικό γνώρισμα, παρατηρώ ότι μετά το δρόμο, λίγα μέτρα στεριάς χωρίζει την θάλασσα από το σπήλαιο αυτό. Πιο κάτω η ματιά μου πέφτει επάνω στο Φινί και αμέσως ενθουσιάζομαι!!!

Φινί είναι μια μικρή φυσική μαντρούλα ανάμεσα στα βράχια της ακτής ή με κάποιες μικροεπεμβάσεις. Εδώ σφηνώνουν, δηλ. μαντρώνουν τα Μαγιάτικα, που είναι μεγάλα ψάρια και περνούν τον Μάη. Γεμάτα από αυγοτάραχο, προχωρούν παραλιακά μέχρι να ωριμάσουν τα αυγά τους και να βρουν τον κατάλληλο χώρο να γεννήσουν. Κάποιοι έχουν αναλάβει το ρόλο των παρατηρητών από ψηλά. Ένας, ο οποίος βρίσκεται μέσα στη βάρκα με απλωμένο δίχτυ, όταν λάβει το σήμα από το παρατηρητήριο, μαντρώνει τα ψάρια στο Φινί. Εκεί θα διατηρούνται ζωντανά μέσα στο νερό. Μερικά θα πωληθούν στους ντόπιους ζωντανά. Τα υπόλοιπα, όταν περνάει το καράβι για Πειραιά, μεταφέρονται προς πώληση, αφού μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1970, το Κυπαρίσσι δεν είχε αμαξωτό δρόμο και πρόσβαση από την στεριά, παρά μόνο με μονοπάτια.

Με αφορμή λοιπόν την ονομασία «Σπήλαιο στο Φινί για τα Μαγιάτικα», θα έχουμε την ηθική ικανοποίηση απέναντι σε παραδόσεις που κάποια μέρα χάνονται, όσο και πρωτόγονες να μας φαίνονται, σαν αυτή για το ψάρεμα του Μαγιάτικου.