Τι θα μπορούσε κανείς να σημειώσει και τί να πρωτογράψει για τη «Μεγάλη Μητέρα μας», τη μάνα όλων των όντων, τη Γη; Από τη πρώτη πρωτόγονη θρησκευτική σύλληψη μέχρι τα χρόνια μας, η ανθρώπινη σκέψη τη θεωρεί θεμέλιο του κόσμου και σημείο που συγκεντρώνονται όλες οι διάχυτες θεϊκές δυνάμεις. Έτσι η γη, με ότι έχει στην επιφάνεια και στα σπλάχνα της, υπήρξε εξ΄αρχής αστείρευτη πηγή υπάρξεων.

Η ανθρώπινη διαχρονική σκέψη, τοποθετεί τους θεούς και τους ήρωες, στον ουρανό, στο διάστημα και στα σπλάχνα της γης. Αυτό είναι και το κλειδί της ανθρώπινης ύπαρξης πάνω στον πλανήτη γη. Το διάστημα και τα έγκατα της γης.

Για να αποκτήσει ένας θεός ή ένας ήρωας, υπεράνθρωπη δύναμη, προστατεύεται και φυλάσσεται μεγαλώνοντας μέσα στη σπηλιά στη μήτρα της μητέρας γης.

Όταν βγει από τη σπηλιά. Όταν γεννηθεί, έχει αποκτήσει τα υπεράνθρωπα χαρακτηριστικά του. Ο Ορφέας, ο Δίας, ο Ιησούς, γεννήθηκαν και κρύφτηκαν σε σπήλαια και όταν βγήκαν από αυτά είχαν αποκτήσει ύψιστα θεϊκά ιδιώματα.

Τα ελληνικά σπήλαια, με τον τεράστιο πλούτο διαχρονικής ανθρώπινης και ζωικής παρουσίας που διαθέτουν, σε συνδυασμό με τον αριθμό τους που είναι από τους μεγαλύτερους στο κόσμο, είναι μοναδικά, σπάνια και πλουσιότατα υπαρκτά μουσεία που δεν νομίζω, από την πολύχρονη πείρα που διαθέτω, να υπάρχουν αντίστοιχα σε αριθμό και σε πλούτο σε κάποιο άλλο μέρος της γης.

Τα ελληνικά σπήλαια χρησιμοποιήθηκαν πριν από την Παλαιολιθική εποχή από διάφορα ζώα και οπωσδήποτε αποτέλεσαν προστατευτικά καταφύγια- κατοικίες των πρωτόγονων ανθρώπων (του Έλληνα Αρχανθρώπου ) της Παλαιολιθικής και Νεολιθικής περιόδου (« Κόκκινες Πέτρες» Πετραλώνων Χαλκιδικής, «Αλεπότρυπα» Δυρού, « Φυτίδι» Κεφαλονιάς, «Ασφέντου» Σφακιών Κρήτης, «Διός» Νάξου, «Κύκλωπα» της νήσου Γιούρα των Β.Σποράδων, «Θαρούνια» Εύβοιας, «Φράγχθι» Αργολίδας κλπ).

Από τη Παλαιολιθική εποχή έως τις μέρες μας χρησιμοποιήθηκαν και ως τόποι λατρείας. Μέσα σε αυτά λατρεύτηκαν από τους πρωτόγονους ανθρώπους οι σταλαγμίτες ως θεότητες. Σε αυτά εγκατάστησαν τους θεούς τους οι αρχαίοι Έλληνες. Οι ωραιότεροι μύθοι της Μυθολογίας μας βρήκαν τη μεγαλειώδη έκφρασή τους μέσα στα σπήλαια. «Νυμφαία άντρα», «Πάνεια», «Πλουτώνια».

Οι διάφορες παραδόσεις και θρύλοι για νεράιδες, δράκοντες και δαίμονες, συνδέθηκαν με τα σπήλαια. Πάρα πολλά ελληνικά σπήλαια στεγάζουν χριστιανικά μοναστήρια, εκκλησάκια και πολλές κοιλότητες σε απόκρημνες πλαγιές χρησιμοποιήθηκαν από μοναχούς για ασκηταριά. Αμέτρητα είναι και τα σπήλαια που έπαιξαν ρόλο στους αγώνες υπέρ της ανεξαρτησίας του γένους (κρυφά σχολειά, καταφύγια, κρησφύγετα αρματολών, νοσοκομεία, εργαστήρια κλπ).

Ακόμα και σήμερα υπάρχουν άνθρωποι στην Ελλάδα που είναι εγκατεστημένοι μόνιμα σε σπήλαια (τρωγλοδύτες). Είναι τα πελασγικά σπήλαια- αιολικά ή τεχνητά- διανοιγμένα σε πωρόλιθο, που βρίσκονται στις πλαγιές της Ακρόπολης και στο Καλαί Διδυμοτείχου. Ειδικότερα στο Καλαί, υπάρχουν 200 περίπου σπήλαια όπου μέσα, ζουν εγκατεστημένες μόνιμα πριν από πολλά χρόνια, 120 οικογένειες, που αποτελούν σήμερα κοινότητα με πρόεδρο και συμβούλους.

Επιγραμματικά αναφέρουμε ότι η βοήθεια στη λύση ορισμένων επιστημονικών προβλημάτων που έδωσαν τα ευρήματα των ελληνικών σπηλαίων, είναι τεράστια και πάρα πολύ πλούσια.

Τα εργαλεία, οι βραχογραφίες, τα κοσμήματα, τα αγγεία, τα οστά, τα ίχνη φωτιάς και πλήθος άλλων ευρημάτων, αποδεικνύουν ότι ο άνθρωπος κατοίκησε μέσα σε αυτά από παλαιότατων χρόνων. Η τροφή του αποτελείτο από κρέας, ψάρια, πουλιά, ρίζες, χόρτα, φρούτα, σπόρους και ασχολίες του ήταν το κυνήγι, το ψάρεμα, η γλυπτική, η ζωγραφική και η αγγειοπλαστική. Τα ευρήματα των διαφόρων σπηλαίων, μαρτυρούν και τα είδη των ζώων που έζησαν στον ελλαδικό χώρο αλλά και τις γεωλογικές μεταβολές του ιδίου του χώρου με το πέρασμα των χιλιετιών. Επίσης, γεφυρώθηκε το χάσμα μεταξύ Ευρώπης και Ασίας με την ανακάλυψη όμοιων εργαλείων και στις δύο ηπείρους.

Οι μέχρι τώρα γνώσεις μας για τον Μινωικό Πολιτισμό ενισχύθηκαν περισσότερο.

Εκείνο όμως που έχει τη μεγαλύτερη αξία και θα πρέπει αντί επιλόγου να τονιστεί, είναι πως τα σπήλαια αποτελούν τμήμα της πολιτιστικής μας κληρονομιάς με παγκόσμια αξία και για αυτό επιβάλλεται αυτό που η φύση χρειάσθηκε εκατομμύρια χρόνια να δημιουργήσει, να το διαφυλάξουμε και όχι να το καταστρέφουμε αλόγιστα. Τα αριστουργηματικά φυσικά Μουσεία, τα σπήλαια, με τα τόσα σπουδαία ευρήματα, οφείλουμε να τα διασώσουμε για τις επόμενες γενιές ακέραια.