Δημοσίευση στην εφημερίδα «ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΣ» στις 28 Νοεμβρίου 2000

«Η ΤΡΥΠΑ ΤΗΣ ΜΑΡΙΩΣ» - Στα άδυτα του σπηλαίου

Γράφουν οι: Γιώργος Μακρής και Γιάννης Κοφινάς

Παίρνοντας άδεια από το Υπουργείο Πολιτισμού, ξεκινήσαμε το Σάββατο 18-11-2000 για μια καινούργια σπηλαιολογική αποστολή. Συναντήθηκα λοιπόν με τα μελή του ΣΠ.ΕΛ.Ε.Ο. της περιοχής μας Γιάννη Κυριακάκη και Περικλή Σάκκαρη στα Νιάτα. Στη συνέχεια ακολουθήσαμε το δρόμο προς τα Κουπιά Λακωνίας. Είμαστε αποφασισμένοι να ολοκληρώσουμε την εξερεύνηση στο σπήλαιο-βάραθρο "Τρυπά της Μαριώς".

Μια εξερεύνηση που εκτός από φυσιολατρικό, έχει και ιστορικό ενδιαφέρον. Στη διάρκεια της διαδρομής συζητήσαμε λεπτομέρειες για την σπηλαιολογική αποστολή που είχε γίνει πριν από ένα χρόνο (περίπου στις 23-10-1999) στο συγκεκριμένο σπηλαιοβάραθρο. Αρχηγός αποστολής ήταν ο Γιάννης Κοφινάς, και μέλη: ο Περικλής Σάκκαρης και ο Γιώργος Μακρής. Τότε. λόγο έλλειψης υλικών, δεν ολοκληρώθηκε η εξερεύνηση.

Ο ασφαλτόδρομος τελειώνει για μας, είμαστε λίγο πριν το χωριό Κουπιά και συνεχίζουμε τη διαδρομή μας, ακολουθώντας δεξιά το χωματόδρομο. Όσο πλησιάζουμε το σπηλαιοβάραθρο στο μυαλό μας έρχεται έντονα η ιστορία της μικρής Μαριώς. Συγκεκριμένα το 1912 μια κοπέλα 12 χρόνων έβοσκε τα γίδια στη περιοχή κοντά στο βάραθρο. Παρασύρθηκε όμως από τους καρπούς της συκιάς που είχε φυτρώσει στο χείλος του γκρεμού. Έτσι έβγαλε τα τσαρούχια της και σκαρφάλωσε στη συκιά προσπαθώντας να κόψει σύκα. Το κλαδί όμως δεν άντεξε το βάρος της και έσπασε. Το κορίτσι βρέθηκε στο κενό με αποτέλεσμα να βρει φριχτό θάνατο.

Το βράδυ τα γίδια γύρισαν μόνα τους στο μαντρί χωρίς τη μικρή Μαριώ. Την επομένη μέρα οι δικοί της ανακαλύπτουν τον τόπο που έγινε το κακό, από τα τσαρούχια που ήταν παρατημένα πλάι στη συκιά έπρεπε να βρεθεί τρόπος να ανασυρθεί το άψυχο κορμί του κοριτσιού. Το νέο έφτασε γρήγορα στο γειτονικό χωριό Νιάτα. Ο φυματικός Ζώταλης (ο "Θυμαριώτης", στο παρατσούκλι) είπε: «Ξεγραμμένος είμαι ρε παιδιά, δέστε με και κατεβάστε με στο βάραθρο να βγάλω τη νεκρή κοπέλα να την πάμε εκεί που πρέπει. Αμαρτία είναι».

Ένας Αυστριακός τεχνίτης που συμμετείχε στην ανέγερση του Ναού των Παμεγίστων Ταξιαρχών Νιάτων, έφτιαξε με ξυλεία τι σκαλωσιά στο στόμιο του βαράθρου. Έτσι μπόρεσαν και κατέβασαν τον "Θυμαριώτη" με κουβούκλιο, ο οποίος ανέσυρε το πτώμα του κοριτσιού.

Ο δρόμος με το αυτοκίνητο τελείωσε. Έχουμε φτάσει σ' ένα μικρό χωράφι και παρατηρούμε την Κουρκούλα και στους πρόποδές της την κωμόπολη των Μολάων. Στο βάθος ο κάμπος Μολάων-Ασωπού, το Ξυλί και ο Λακωνικός να χάνεται στα βάθη της Μεσογείου.

Στα 150 μέτρα πιο κάτω ξεχωρίζουμε τη Δολίνη με το βάραθρο. Παίρνουμε το μονοπάτι και σε λίγα λεπτά βρισκόμαστε εκεί. Το άνοιγμα μοιάζει με κρατήρα και στο βάθος ξεκινά η τρύπα 1Χ3μ. τριγύρω μεγάλα βράχια και έντονη βλάστηση.

Ο Κυριακάκης ξεκινά το αρμάτωμα δένοντας το σχοινί σε τρύπες βράχων χρησιμοποιώντας τα συρματόσχοινα που διαθέτουμε σ' αυτές τις περιπτώσεις. Ο Περικλής κι εγώ ετοιμάζουμε τα υπόλοιπα υλικά και τον φωτογραφικό εξοπλισμό. Ένας τελευταίος έλεγχος και όλα είναι έτοιμα για την κατάβαση. Ξεκινάω πρώτος, ρίχνω μια γρήγορη ματιά στο ρολόι μου. Η ώρα είναι 11:00 π.μ. Η αποστολή έχει ξεκινήσει, το σχοινί τρέχει μέσα στον καταβατήρα μου και εγώ αφήνομαι στο μισοσκόταδο του βαράθρου. Βλέποντας τη συκιά θυμήθηκα τη Μαριώ, κατάλαβα πόσο τολμηρή ήταν. Το παράδειγμα της μας διαπαιδαγωγεί να είμαστε πάντα προσεκτικοί. Το παν η ασφάλεια.

Σε λίγο βρίσκομαι στο δάπεδο του βαράθρου σε βάθος 40 μέτρων. Φωνάζω "ελεύθερο" και απομακρύνομαι. Την ίδια διαδικασία ακολουθούν ο Γιάννης και ο Περικλής.

Σε λίγο όλοι μαζί κατηφορίζουμε τη "Σάρα" από πέτρες αφήνοντας πίσω μας εκτενώς το φως της ημέρας. Τώρα η ασετιλίνη και οι φακοί πάνω στα κράνη μας αντικαθιστούν την ορατότητα. Συνεχίζουμε με κατεύθυνση λίγες μοίρες ανατολικά από το βορά, φτάνοντας γρήγορα στο δεύτερο σημείο καθόδου. Τα τοιχώματα εδώ είναι διακοσμημένα με κουρτινόματα, δημιουργώντας σχηματισμούς άνω των 20 μέτρων.

Βρίσκουμε το ούπα που είχε τοποθετήσει ο Γιάννης Κοφινάς την προηγούμενη φορά και μετά από το άνοιγμα 80 εκατοστών, κατεβήκαμε 18 μέτρα ακόμα.

Λίγα μέτρα πιο πέρα εντοπίζουμε τα μακάβρια ευρήματα που μας δημιουργούν δέος. Παντού ανθρώπινα οστά διασκορπισμένα ανάμεσα στις πέτρες και παπούτσια που αντί για κανονικό πέλμα έχουν ελαστικό αυτοκινήτου.

Βγάζουμε μερικές φωτογραφίες και προχωράμε στην άκρη της αίθουσας και στο σημείο που συνδέεται με την επομένη. Εδώ είναι σταλαγμίτης σαν κορμός μεγάλου δέντρου ξεφυτρώνει στο κέντρο της εισόδου, δημιουργώντας έτσι δυο μικρότερες. Στην δεξιά είσοδο παρατηρούμε περίπου 10 μαύρες νυχτερίδες να κοιμούνται κρεμασμένες ανάποδα από το βράχο. Οι νυχτερίδες που πέφτουν σε νάρκη το χειμώνα, αν ξυπνήσουν πολλές φορές, λόγω της κατανάλωσης του αποθέματος ενέργειας, τότε πεθαίνουν.

Η ομάδα συνεχίζει, μπροστά μας τώρα ένας διάδρομος μας οδηγεί στη μεγαλύτερη αίθουσα. Στο δάπεδο του διαδρόμου υπάρχει νεροφάγωμα βάθους 40 εκατοστών, αποδείξεις πως το χειμώνα τα νερά καταλήγουν ορμητικά μέσα σ' αυτό, παρασέρνοντας πέτρες και λάσπη.

Ο διάδρομος τελειώνει και τώρα ανοίγεται μπροστά μας η μεγαλύτερη αίθουσα. Η οροφή εδώ έχει ύψος τουλάχιστον 10 μέτρα. Τα τοιχώματα είναι διακοσμημένα με κουρτινόματα που καταλήγουν σε σταλαχτίτες. Στο βάθος της αίθουσας υπάρχουν μεγάλοι βράχοι που έχουν πέσει από την οροφή κάνοντας έτσι δύσκολη την πρόσβαση.

Δεξιά και κατά μήκος της αίθουσας παρατηρούμε βάραθρο βάθους 17 μέτρων. Στο δάπεδό του υπάρχουν οστά ανθρωπίνου κρανίου και κάτω άκρων. Σε απόσταση 25 μέτρων συναντάμε το τελευταίο βάραθρο βάθους 13 μέτρων. Έχουμε φτάσει στο τέλος του σπηλαιοβάραθου. Ολοκληρώνοντας έτσι μια ενδιαφέρουσα και αρκετά δύσκολη αποστολή. Η παραμονή μας είχε διάρκεια 7 ώρες και κατεβήκαμε συνολικά 90 μέτρα.

Σχετικά με τα ανθρώπινα οστά πληροφορηθήκαμε από κατοίκους των Νιάτων πως ανήκουν σε 12 ανθρώπους που εκτελέστηκαν κατά τον εμφύλιο πόλεμο.

Ένα από τα ερωτήματά μας ήταν κι αυτό. Είναι κρίμα να βρίσκονται οστά συνανθρώπων μας παρατημένα μέσα σε βάραθρα, για οποιοδήποτε λόγο και να βρέθηκαν εκεί, χωρίς να έχει ψαλλεί μια δέηση γι' αυτούς.

Εκτός από τις πληροφορίες και τα ιστορικά στοιχεία που μάθαμε για το σπηλαιοβάραθρο, αυτό που μας εντυπωσίασε περισσότερο ήταν η μορφολογία του, προσφέροντάς μας μια ακόμη περιπέτεια στο ενεργητικό μας.